• Vestingartillerie

  • Zr.Ms Celebes in gevecht met een Kota Mara (1859)

  • Zr Ms Karel Doorman en Zr Ms Willem vd Zaan

  • Neptunusdiploma

  • Citadel van Antwerpen

  • Lanciers de la Garde Imperiale (Hollanders)

 

Izak Wessel

 


Familie

Vroege loopbaan

Begin loopbaan als arts

Activiteiten in de jaren dertig

Nieuwe functies

Tweede Wereldoorlog

Het leven in Kamp Amersfoort

Naoorlogse loopbaan

Bronvermelding


Familie

Wessel was de zoon van Izak Wessel en Johanna Helena van Gorsel. Hij trouwde op 17 oktober 1918 met Aaltje Neeltje van de Velde, dochter van notaris David van de Velde en Johanna Blaas. Het echtpaar kreeg twee kinderen, Izak en Johanna.

Johanna trouwde met de latere brigade-generaal Frits Broertjes, de zoon van militair arts Pieter Broertjes. Hun zoon is Pieter Broertjes, oud hoofdredacteur van de Volkskrant en vanaf 2011 burgemeester van Hilversum.

Vroege loopbaan

Izak Wessel (geboren te Goes op 25 oktober 1893 en te Hilversum overleden op 23 mei 1978) volgde de Hogere Burgerschool te Goes en behaalde in  juli 1911 zijn eindexamen. Hij ging vervolgens geneeskunde studeren aan de Universiteit van Amsterdam. Aldaar was hij tijdens het studiejaar 1913-1914 actief in het bestuur van Unitas Studiosorum Amestelodamensium. Hij behaalde in juni 1914 zijn tweede natuurkundig examen. Tijdens de Eerste Wereldoorlog was Wessel actief als reserve officier van gezondheid in de groep Woudrichem van de Hollandse Waterlinie. 

Toen professor J.K.A. Wertheim Salomonson in oktober 1915 gehuldigd werd door professoren uit binnen- en buitenland nam Wessel, in de functie van voorzitter der studenten van de medische afdeling, het woord. Hij zei in zijn toespraak onder meer: dat hoewel in de laatste tijd de naam van dr. Salomonsen zelfs als neuroloog is aangetast de leerlingen gemeend hebben bij dit aanvangscollege te moeten getuigen hoezeer de studenten  zijn colleges apprecieren (in: De Tijd, 16 oktober 1915).  Hij zei daarnaast dat hij hoopte dat de professor voor het neurologisch college nog vele jaren voor de stad behouden zou blijven.

Begin loopbaan als arts

Wessel slaagde in juni 1917 voor het eerste gedeelte van zijn artsexamen en werd op 27 maart 1918 door de Geneeskundige StaaWessel artstscommissie bevorderd tot arts. In 1919 werd op voorstel van Burgemeester en Wethouders besloten om een adjunct-directeur van de Gemeentelijke - en Gezondheidsdienst (op een jaarwedde van 2.000 gulden) aan te stellen en zij deden  twee aanbevelingen, namelijk Wessel en de arts P.A.I.J. Nuysink. Uiteindelijk werd aan Wessel, die op 16 januari 1920 benoemd werd,  de voorkeur gegeven.

In de zomer van 1924 besloot de afdeling Hilversum van het Rode Kruis met het oog op de grote drukte die men verwachtte door het Koninklijke bezoek dat jaar zestien verpleegsters in verschillende wijken van de gemeente te posteren, waarover Wessel de leiding kreeg. Wessel was in deze tijd actief als bestuurslid van de Kring Gooiland der Maatschappij tot Bevordering der Geneeskunst (tot december 1926). Naast eerder genoemde functies was hij tevens  geneesheer-directeur en medeoprichter van het sanatorium "Hilversum".  

Activiteiten in de jaren dertig

Wessel was eind jaren twintig als arts ook werkzaam als medewerker van het Consultatie Bureau te Hilversum en daarnaast waarnemend geneesheer in de Inrichting voor Arbeidstherapie Zonnenstraal. Hij maakte in 1930 deel uit van de commissie, ingesteld door het Hoofdbestuur van de Nederlandse Maatschappij tot Bevordering van de Geneeskunde,  om het vraagstuk der geneeskundige controle in zijn volle omvang te onderzoeken en was daarnaast  controlerend arts bij het Algemeen Ziekenhuis Opnemingsfonds Hilversum. Eind 1931 trad hij, omdat er een distrHuldiging Hebronicts tuberculosearts werd benoemd, af als arts, verbonden aan het districtsconsultatiebureau Hilversum, een functie die hij sinds 1920 bekleed had.

Wel bleef hij actief als lid van het bestuur van de Hilversumse Vereniging tot Bestrijding van Tuberculose en was hij in 1933 als geneesheer directeur verbonden aan het herstellingsoord Heideheuvel van de Noordhollandse Vereniging "Het Witte Kruis". Bij een auto-ongeluk op de Rijksweg Roermond-Venlo, onder de rook van Swalmen, raakte Wessel, die onderweg was naar Maastricht, in augustus 1934 licht gewond. Zijn auto botste tegen een taxi, waarin zich vier personen bevonden, sloeg over de kop en kwam in een greppel terecht.  Wessel kon uiteindelijk, en na verbonden te zijn, met een andere auto zijn weg vervolgen.

Nieuwe functies

In 1935 werd de functie van adjunct-directeur bij de Gemeentelijke Geneeskundige- en Gezondheidsdienst, die Wessels sinds 1920 bekleed had, opgeheven. Burgemeester en Wethouders stelden voor om aan hem een wachtgeld van 50% van de jaarwedde voor een duur van drie jaar uit te keren. De functie werd opgeheven omdat de Geneeskundige Dienst werd samengevoegd met de Schoolartsendienst en de vacature van een tweede schoolarts al was vervuld.

Wessel was inmiddels, in 1936, actief als geneesheer van Huize Hebron, een rusthuis. Tevens was hij actief binnen de Buurtcommissie Melkpad, Ministerlaan en Oude Enghweg tot Witte Hullweg. In de openingsvergadering van het congres der Nederlandse Maatschappij tot Bevordering de Geneeskunde, dat in juli 1937 te Utrecht werd gehouden, werd hij benoemd tot hoofdbestuurslid. Later was hij lid van het Dagelijks Bestuur.  In 1939 werd Wessel benoemd tot controlerend geneesheer van de P.T.T., van de Nederlandse Spoorwegen en voor het Algemeen Ziekenhuis Opname Fonds.   

Tweede Wereldoorlog

Wessel was van 1940 tot 1945 actief als voorzitter van de Kring Huisartsen Gooi en Eemland en werd in juni 1941 gekozen tot lid van het bestuur van Centrale Vereniging tot bestrijding van Tuberculose. Tijdens de Tooorlogweede Wereldoorlog was hij actief binnen het artsenverzet (onder meer Medisch Contact). Hij protesteerde binnen het hoofdbestuur van de Maatschappij voor Geneeskunst tegen de passieve houding van de Maatschappij tegenover de acties van de bezetter. In 1941 wist hij zijn collega's van de afdeling Hilversum te mobiliseren door een scherpe nieuwjaarsrede te houden over de ethische waarden, die door het Nationaal Socialisme vertrapt zouden worden. Hij werd afgevoerd naar Kamp Amersfoort maar kwam al in augustus 1942 vrij. Daarnaast bracht hij enige tijd door in de gevangenis aan de Amstelveense weg.

Wessel werd in een brief, geschreven door Gerrit Jan den Otter, dan kringleider en administrateur van de Nederlandse Omroep, samen met 17 andere artsen, aan de beruchte Ortsgruppenleiter en SD’er Rügner, aanbevolen om voor zijn gedrag voor arrestatie in aanmerking te komen. In de brief schreef Den Otter tevens dat Dr. Wessel, te Hilversum, de motor was die alles dreef en wiens arrestatie de rust in Hilversum zeer ten goede zou komen. 

Het leven in Kamp Amersfoort

Wessel verhaalde later van zijn leven in Kamp Amersfoort, waar hij vanaf de oprichting als gevangene vertroefd had. Toen twee gevangenen gevlucht waren moesten alle gevangenen, ook de zieken, ´s morgens om vijf uur aantreden op de appelplaats. Aldaar werden zij gedwongen te blijven tot elf uur ´s avonds. Hij zei dat hij zich steeds ergerde aan de zogenaamde Lagerkeuringen, waarna mensen die leden onder hoge koortsen naar Duitsland werden gestuurd. Hij noemde de keuringen een aanfluiting onder meer omdat er 100 per uur werden verricht.

Op een gegeven moment werd er een Stabsarsz controle gehouden in het kamp en was Wessel er getuige van dat alle joden die blauw geslagen waren en de gevangenen die door ondervoeding en slaag nauwelijks meer konden staan aan de controle onttrokken werden. Hij noemde de toestand waarin Russische gevangenen verkeerden onbeschrijfelijk.  De zoon van Wessel, Isaak (Ies) Wessel, werd in mei 1945 door de Duitsers doodgeschoten.

Naoorlogse  loopbaan

Wessel trad na de oorlog op verzoek van de burgemeester toe tot het Hilversums comité Nationale Oorlogsmonumenten en was verder (in 1954) onder meer actief als vicevoorzitter van de Koninklijke Nederlandse Centrale Vereniging tot de Bestrijding van Tuberculose. Op 1 april 1954 stopte hij met als huisarts te praktiseren. Uit de opbrengst van de verkoop van de het Sanatorium Hilversum werd na de Tweede Wereldoorlog de Dokter Izak Wesselstichting opgericht. Deze stichting steunt liefddadige doelen op medisch gebied.

Wessel werd benoemd tot officier in de Orde van Oranje-Naussau en werd op vrijdag 4 maart 1960 als ereburger ingeschreven in het Gulden Boek. Deze plechtigheid vond plaats in de Burgerzaal van het Stadhuis van de Gemeente Hilversum. Het eerbetoon ("de gouden speld") was ooit ingesteld om de verjaardag van de stad Hilversum te vieren en tegelijk zijn meest waardevolle burgers te eren. Wessel was tot op hoge leeftijd nog actief bezig met de tot standkoming van het dan nieuwe Diaconessenhuis, waar hij van 1955 tot 1965 geneesheer-directeur van was. Hij overleed in mei 1978 en werd begraven op de Noorderbegraafplaats te Hilversum, waar ook zijn schoonzoon, Frits Broertjes, later werd begraven.


Bronvermelding

  • 1911. Eindexamen Hogere Burgerschool. In: de Middelburgse Courant, 31 juli 1911
  • 1913. Stadsnieuws. In: Het Nieuws van de Dag: kleine courant, 21 november 1913
  • 1914. Academische examens. In: De Tijd, 10 juni 1914
  • 1915. Huldiging professor Wertheim Salomonsen. In: De Tijd, 16 oktober 1915.
  • 1917. Academische examens. In: De Telegraaf, 14 juni 1917
  • 1918. Academische examens. In: De Telegraaf, 28 maart 1918
  • 1920. Geneeskundige dienst. In: De Gooi- en Eemlander : nieuws- en advertentieblad, 9 januari 1920
  • 1920. Kort bericht. In: Algemeen Handelsblad, 9 januari 1920
  • 1921. Plaatselijk nieuws. De Gooi- en Eemlander : nieuws- en advertentieblad, 9 juli 1921
  • 1924. Plaatselijk nieuws. In: De Gooi- en Eemlander : nieuws- en advertentieblad, 5 juli 1924
  • 1925. Plaatselijk nieuws. In: De Gooi- en Eemlander : nieuws- en advertentieblad, 2 juli 1925
  • 1926. Vereniging tot Bestrijding van Tuberculose. In: De Gooi- en Eemlander : nieuws- en advertentieblad, 29 april 1926
  • 1926. Plaatselijk nieuws. In: De Gooi- en Eemlander : nieuws- en advertentieblad, 27 december 1926
  • 1927. Rede van Dr. I. Wessel. In: De Gooi- en Eemlander : nieuws- en advertentieblad, 17 oktober 1927
  • 1928. Plaatselijk nieuws. In: De Gooi- en Eemlander : nieuws- en advertentieblad, 8 juni 1929 
  • 1930. Algemeen Ziekenhuis Opnemingsfonds. In: De Gooi- en Eemlander : nieuws- en advertentieblad, 19 februari 1930
  • 1930. Geneeskundige controle onder de ziektewet. In: Algemeen Handelsblad, 24 februari 1930.
  • 1931. Plaatselijk nieuws. In: De Gooi- en Eemlander : nieuws- en advertentieblad, 12 mei 1931
  • 1933. Vervolg Plaatselijk nieuws. In: De Gooi- en Eemlander : nieuws- en advertentieblad, 19 april 1933
  • 1933. Vervolg Plaatselijk nieuws. In: De Gooi- en Eemlander : nieuws- en advertentieblad, 15 mei 1933
  • 1934. Dokter bij aanrijding licht gewond. In: De Gooi- en Eemlander : nieuws- en advertentieblad, 27 augustus 1933
  • 1935. De adjunct-directeur van de Geneeskundige Dienst. In: De Gooi- en Eemlander : nieuws- en advertentieblad, 25 oktober 1935
  • 1936. Plaatselijk nieuws. In: De Gooi- en Eemlander : nieuws- en advertentieblad, 17 april 1936
  • 1936. De samenstelling der buurtcommissies. In: De Gooi- en Eemlander : nieuws- en advertentieblad, 25 november 1936
  • 1937. Het artsencongres te Utrecht. In: De Gooi- en Eemlander : nieuws- en advertentieblad, 6 juli 1937
  • 1941. Centrale Vereniging tot Bestrijding van Tuberculose. In: Oprechte Haarlemse Courant, 18 juni 1941
  • 1945. Uit het Gooi.  In: Trouw, 14 mei 1945
  • 1947. Doktoren voor arrestatie aanbevolen Kringleider. In: De Gooi- en Eemlander, nieuws- en advertentieblad, 9 april 1947
  • 1947. Te Hilversum. In: De Gooi- en Eemlander, nieuws- en advertentieblad, 25 november 1947
  • 1948. Gruwelijke moorden in Kamp Amersfoort. In: De Gooi- en Eemlander, nieuws- en advertentieblad, 16 november 1948
  • 1954. Tuberculose. In: De Telegraaf, 20 december 1954
  • 1960. Ereburger van Hilversum. In:Nieuw Israelietisch weekblad, 11 maart 1960
  • 2009. Vergeten helden. In: Medisch Contact, 29 april 2009
  • 2010. B.C. Cats. De bevrijding van Hilversum op 7 mei 1945. In: Eigen Perk (Hilversums Historisch Tijdschrift). Uitgave: Hilversum in de Tweede Wereldoorlog, een bundeling van artikelen.
  • Straatnamen: Wesselstraat in Hilversum 

 [ Terug ]

f t