• Vestingartillerie

  • Zr.Ms Celebes in gevecht met een Kota Mara (1859)

  • Zr Ms Karel Doorman en Zr Ms Willem vd Zaan

  • Neptunusdiploma

  • Citadel van Antwerpen

  • Lanciers de la Garde Imperiale (Hollanders)

 boreel 1813 boreel 2013


Zie ook: Voetnootjes in de geschiedenis, over tijdens de Politionele Acties gesneuvelde Huzaren van Boreel


Napoleontische tijd

Het Regiment Huzaren van Boreel (Regiment Huzaren nummer 4), dan bestaande uit acht compagnieën, werd op 25 november 1813 opgericht door luitenant-kolonel Willem François Boreel. Dat was op last van het driemanschap Van Hogendorp, Van der Duyn van Maasdam en Van Li1450900 557756740967060 1748747002 n1mburg Stirum, in naam van de soevereine vorst der Nederlanden,  Willem I. In die tijd werden ook andere eenheden opgericht, zoals de Dragonders van Sijtsema, de Chevau legers van de Burgh, de dragonders van Bergman Wuijtiers, de dragonders van Timmerman, de huzaren van Croij, het eerste regiment Landmilitie en een Corps Guides te paard.

Het regiment Huzaren van Boreel, dat in den beginne hoofdzakelijk bestond uit Noord-Nederlanders, nam in juni 1815 roemrijk met succesvolle charges deel aan de slagen bij Quatre Bras en Waterloo (waarbij het 9 officieren en 205 minderen verloor). Tien officieren van het Regiment werden voor hun verrichtingen benoemd tot ridder in de Militaire Willemsorde.  Een der meer bekende leden03081815 in die tijd was de latere hoogleraar en lid van de KNAW, zoon van Willem Cornelis Ackersdyck, Jan Ackersdyck (geboren 1792, overleden 1861). Ackersdyck, die indertijd net gepromoveerd was aan de Hogeschool van Utrecht, werd bij de omwenteling van 1813 onder de wapens geroepen. Na de slag bij Waterloo werden de vrijwilligers, zoals Ackersdyck, mobiel verklaard en bij het zesde regiment Huzaren van Boreel gevoegd. In deze positie nam hij deel aan de veldtocht van 1815 en bezocht hij samen met het overwinnende leger Parijs.

Andere roemrijke leden

Een ander dan bekend lid van de Huzaren van Boreel was de latere Rijks Veearts Hubertus Sonjée, die in 1815 als aide annex veearts bij de Huzaren van Boreel het geluk Huzaar van Boreelhad de standaard van Napoleon te veroveren  en aan zijn kolonel te brengen, waarvoor hij de Militaire Willemsorde verkreeg. Later trok hij eveneens met het overwinnende leger door naar Parijs, waarna hij terug in Nederland nog 52 jaar werkzaam was als veearts. Daarnaast was hij actief als president van de vereniging Het Zilveren Kruis van Waterloo.

Jonkheer Jacob Hendrik van Rendorp van Marquette, de laatste mannelijke afstammeling van de tak der Heren van Marquette en kleinzoon van de burgemeester van Amsterdam Joachim Rendorp, nam in de rang van luitenant bij de Huzaren van Boreel deel aan de strijd, werd tijdens de slag bij Quatre Bras zwaar gewond en voor zijn verrichtingen benoemd tot ridder in de Militaire Willemsorde. Hij bleef tot zijn huwelijk in 1824 bij de Huzaren (eerste luitenant), trok zich toen terug op zijn voorvaderlijk landgoed en werd benoemd tot burgemeester van Heemskerk.

Andere, misschien minder bekende, leden van de Huzaren van Boreel ten tijde van de Napoleontische oorlogen waren Jan Budding, die als vrijwilliger in 1815 bij de Huzaren van Boreel de veldtocht naar Frankrijk meemaakte en luitenant baron de Haulleville, de vader van baron Prosper Charles Alexander de Haulleville, hoofdredacteur van ondermeer het dan invloedrijke orgaan Journal de Bruxelles.

Strubbelingen

Het waren echter niet alleen eervolle gevechten waarbij het regiment betrokken was. Zo vond er in 1819 een vechtpartij plaats in herberg Het Anker te Brussel, waarbij een brigadier van de Huzaren van Boreel dodelijk gewonAckersdyckd raakte; tijdens de strijd die hierop volgde moesten officieren ingrijpen om een einde aan het gebeuren, waarbij ook burgers waren betrokken, te maken. Dit lukte echter niet en de volgende dag trokken wanordelijke troepen van 20 tot 50 Huzaren door de stad, waarbij weer vechtpartijen uitbraken en tenminste twee militairen gedood of zwaar gewond werden.

In oktober 1820 kregen de Huzaren van Boreel op de vlakte van Mon Plaisier het nieuwe standaard en de vaandels uitgereikt, waarna een uitgebreid diner in de grote zaal van het stadhuis in Brussel volgde, waarvoor 200 couverts geteld werden, en in september 1821 vertrokken twee eskadrons van de Huzaren naar de kust om de Koning van Engeland te verwelkomen.  

Latere strijdperken

De Huzaren van Boreel, dan vooral bekend onder de naam Lichtblauwe Huzaren van Boreel, namen tijdens de Tiendaagse Veldtocht, in 1831, een eervol aandeel in de strijd; over een hunner, een officier, werd in het werkje De lichtblauwe Huzaren van Boreel (bladzijde 73, 74 en 76) vol lof geschreven: hem kwam de meeste lof toe voor de door hem gegeven bewijzen van grote dapperheid en zelfopoffering en het zich aan een hevig vuur blootstellen. In latere tijd veranderde het Regiment Huzaren van Boreel een aantal keren van naam: ziBoreel te paard bij beediging regimentsgenoten Huzaren van Boreelj heeft onder meer eerste, vierde en  zesde regiment, tweede Lanciers, vierde regiment Dragonders geheten. 

Op 8 mei 1867 kregen de Huzaren van Boreel de oorspronkelijke naam van het vierde regiment weer terug. Bij Koninklijk Besluit van 18 juni 1867 werd Z.K.H. Willem Alexander Karel Hendrik  Frederik der Nederlanden benoemd tot eerste luitenant  à la suite bij de Huzaren van Boreel (eerste regiment); op 22 april 1870 werd hij aldaar bevorderd tot ritmeester à la suite en op 16 juni 1874 bevorderd tot kolonel à la suite (vierde regiment Huzaren). Tijdens de Frans-Duitse oorlog (1870-1871) werd het regiment volledig gemobiliseerd en in Noord-Brabant ingekwartierd en in 1898 werd aan haar door Koningin Wilhelmina de nieuwe standaard uitgereikt.

Vroege twintigste eeuw

Tijdens de Eerste Wereldoorlog werden de Huzaren van Boreel opnieuw gemobiliseerd en in Noord-Brabant ingekwartierd; het regiment was intussen gemoderniseerd en uitgerust met zware mitrailleurs. Doordat de huzaar zowel te voet als te paard werd geoefend veranderde de tactiek der cavalerie ingrijpend. Daarnaast maakten de oude kleurige uniformen plaats voor een meer praktische veldgrijze dracht.

In 1918 kreeg het Regiment Huzaren van Boreel het recht de namen "Quatre Bras" en "Waterloo" in de standaard te voeren. Het jaar 1922 was een treurige voor de Huzaren van Boreel, omdat zware bezuinigingen leidden tot een inkrimping tot op de helft, vele officieren en onderofficieren naar huis werden gezonden en het huzaren-muziekkorps opgeheven moest worden.  

Latere tijd

In november 1936 werd prins Bernhard bij het dan De Blauwe Huzaren van Boreel genoemde eerste regiment Huzaren te Deventer benoemd tot officier. In deze tijd werd de 6 Veld ingeruild voor P.A.G. en werden er drie eskadrons pantserwagens en twee regimenten huzaren motorrijders opgericht.  Tijdens de Tweede Wereldoorlog wist men de standaard uit 1813 te behoeden voor vernietiging; deze werd in mei 1947 door de eerdere commandant van het vierde regiment huzaren, luitenant-kolonel S.M.S.A.A. de Marees van Swinderen, weer overgedragen aan het Regiment Huzaren van Boreel. Overigens was de Tweede Wereldoorlog een droeve tijd voor de Huzaren van Boreel, die na een vergeefse strijd, onder commando van luitenant-kolonel jonkheer De Marees van Swinderen bij de Grebbelinie, die veel offers kostte, naar huis werden gezonden.

Onder de inspirerende leiding van majoor jonkheer Beelaert van Blokland werd in 1945 uit de restanten van de Huzaren van Boreel weer een geheel gesmeed en dit was een dusdanig succes dat op 10 januari 1946 een begin gemaakt kon worden met de oprichting van de eerste drie Indië eskadrons panserwagens. Op 15 juli 1946 werden te Amersfoort het vierde, vijfde en zesde (ingedeeld bij de W-brigade) eskadron van de Huzaren van Boreel opgericht. 

Nederlands-Indië: begintijd

Intussen waren een aantal onderdelen van de Huzaren van Boreel, waaronder het eerste Eskadron Pantserwagens der Huzaren van Boreel, actief in Nederlands-Indië (commandant majoor P.J. Ootman). Uit oorlogsvrijwilligers werd een aantal eskadrons gevormd, die in 1946 naar Indië vertrokken en een groot aandeel leverden in de strijd. Het eerste en tweede eskadron kregen op 7 december 1946 toestemming om aan de strijd, ingedeeld bij de T-Brigade, deel te nemen, waar het beslissend bijdroeg tot het behalen van snelle en volledige successen.

Tijdens de politionele acties in Nederlands-Indië leden de Huzaren van Boreel gevoelige Vaarwelverliezen; op 8 augustus 1947 sneuvelde bijvoorbeeld majoor jonkheer C. Roëll van het 3-1 regiment te Cheribon. In februari van datzelfde jaar werden de Huzaren van Boreel van Batavia, waar zij een half jaar patrouillewerkzaamheden hadden verricht en konvooien begeleid, naar Sumatra gedirigeerd. Samen met een gemotoriseerde afdeling van 1RS waren de Huzaren van Boreel actief tijdens de uitvallen uit de vesting Semarang. Bekende acties waren de succesvolle overrompeling van de bezetting van de Toentangbrug, de verkenning van Salatiga, die eindigde met de vlucht der overmachtige republikeinse bezetting, en de innames van Salatiga, Ambawara en Bedono. In deze tijd waren er geen vier regimenten meer maar waren allen verzameld onder de naam Huzaren van Boreel.

Nederlands-Indië: latere tijd

Inmiddels leden ook de Huzaren van Boreel verliezen; zo werd in november 1949 een wachtmeester in de Detachementomgeving van Tjalaket op laaghartige wijze neergeschoten; hij zou de maand erop gedemobiliseerd worden en liet een gezin in Nederland na (foto links: huzaren van Boreel komen in 1949 in Indië aan).   

Daarnaast werden ook leden eervol onderscheiden, zoals adjudant onderofficier J. Stavast, die de Bronzen Leeuw kreeg toegekend voor zijn verrichtingen tijdens de eerste Politionele Actie aan de oostkust van Sumatra. Het vijfde eskadron Huzaren van Boreel vertrok uiteindelijk pas op 17 april 1950 naar Nederland, terwijl het eerste regiment al in februari de oversteek per Johan van Oldenbarnevelt had gemaakt. Alvorens te vertrekken nam het vijfde eskadron vechtwapens afscheid  van zijn drie doden, die ten ruste waren gelegd op het ereveld voor Sumatra te Medan. In totaal sneuvelden van het eerste verkenningsregiment (7 December Divisie) in de periode van januari 1947 tot januari 1950 32 officieren, onderoficieren en manschappen.

De strijd gaat verder

Nog waren alle verliezen niet geleden want op 10 oktober sneuvelde een huzaar van Boreel, soldaat J. Duinmayer, tijdens de oorlog in Korea. Eerder, in juli van dat jaar, was Hubert Caubo, een oudgediende van de Huzaren, die onder meer gevochtHuzaar 100en had tijdens de Politionele Acties, met een particulier vliegtuig neergestort in Frankrijk. De familie Caubo was bepaald geboren onder een ongelukkig gesternte: de vader van Hubert werd wegens verzetsactiviteiten vermoord en zijn moeder stierf tijdens een luchtaanval op Parijs. In latere jaren namen de Huzaren van Boreel deel aan verschillende acties, zoals in 1953 aan de oefeningen Grand Repulse in Duitsland.

De commandant van de Huzaren van Boreel, luitenant-kolonel W. Kloppenburg, werd in maart 1954 benoemd tot gouverneur van de Koninklijke Militaire Academie. Ook zonder strijd vielen er doden bij de Huzaren van Boreel: dienstplichtig huzaar P.J.J. Verstraten kwam in 1955 om het leven toen zijn jeep, die deel uitmaakte van het vierde verkenningseskadron van de Huzaren van Boreel, op een onbewaakte overweg onder een trein kwam. Vrolijker nieuws was er toen Huzaar Johannes Lambermont in 1958 100 jaar werd en een aubade kreeg van het trompetterskorps.

Laatste jaren

In december 1962 overhandigde Prins Bernhard de nieuwe standaard namens de Koningin aan regiments commandant van de Huzaren van Boreel jonkheer mr. C.C. van Lidt de JeuBoreel in een Fennek van Boreel IMG 5505 23de. Maar pas in januari 1978 kreeg het Regiment Huzaren van Boreel eindelijk erkenning voor de verrichtingen in Indië, toen het "Java en Sumatra 1946-1948" op het vaandel mocht gaan dragen.

Een interessant figuur tijdens de Politionele Acties in Indië was de latere bekende politiecommissaris Gerard Jan Toorenaar, tot officier opgeleid bij de Huzaren van Boreel, en in 1948 en 1949 als luitenant bij de militaire politie van het KNIL actief. Toorenaar werd vooral bekend door zijn behandeling van de ontvoeringszaak van Maup Caransa, in de jaren zeventig.

Tweehonderd jaar Huzaren van Boreel

Over 200 jaar Huzaren van Boreel en de viering die plaats vond in Amersfoort kunnen we kort zijn omdat we daarover al eerder een verslag geschreven hebben dat u hier kunt lezen.

 


Diner de Corps OON 21-11-2013 124

Diner de Corps 22-11-2013 76111

 

 

 

 

 

 


 

Bronvermelding

  • 1819. Nederlanden. In de Overijsselse Courant, 16 april 1819
  • 1820. Brussel, 3 oktober. In: de Nederlandse Staatscourant, 6 oktober 1820
  • 1821. Brussel 23 september. In: de Arnhemse Courant, 27 september 1821
  • 1861. Mr. J. Ackersdyck. In: Algemeen Handelsblad, 29 juli 1861
  • 1861. Necrologie. In: Middelburgse Courant, 30 juli 1861
  • 1868. Ingezonden stukken. In: Algemeen Handelsblad, 10 december 1868
  • 1877. Necrologie Hubertus Sonjée. In: Algemeen Handelsblad, 23 mei 1877
  • 1879. Necrologie Jonkheer Jacob Rendorp van Marquette. In: De Standaard, 1 augustus 1879
  • 1881. Necrologie Jan Budding (1793, overleden 1881). In: De Tijd, 30 augustus 1881
  • 1898. P. de Hauleville overleden. In: Sumatra Courant, 30 juli 1898
  • 1919. Het eeuwfeest van het Regiment Huzaren. In: Algemeen Handelsblad, 25 september 1919
  • 1936. Huzaren van Boreel. In: De Indische Courant, 5 november 1936
  • 1947. Overdracht vaandel. In: De Tijd, 14 mei 1947
  • 1947. De Huzaren van Boreel. In: Het Dagblad, 7 maart 1947
  • 1947. Huzaren defileren. In: Het Dagblad, 16 juli 1947
  • 1947. Majoor C. Röell gesneuveld. In: De Gooi- en Eemlander, 16 augustus 1947
  • 1947. 134 jaar Huzaren van Boreel. In: De Locomotief, 26 november 1947
  • 1948. Huzaren van Boreel 135 jaar. In: De Locomotief, 30 november 1948
  • 1949. Bronzen Leeuw. In: De Vrije Pers, 27 januari 1949
  • 1949. Wachtmeester neergeschoten. In: De Vrije Pers, 14 november 1949
  • 1950. Repatriëring der tweede divisie begonnen. In: De Tijd, 8 februari 1950
  • 1950. Vertrek Huzaren uitgesteld. In: Het Nieuwsblad voor Sumatra, 13 april 1950
  • 1950. Huzaren nemen afscheid van hun doden. In: Het Nieuwsblad voor Sumatra, 13 april 1950
  • 1951. Limburger gedood bij vliegramp. In: Limburgs Dagblad, 23 juli 1951
  • 1951. In Korea gevallen. In: Het Vrije Volk, 9 november 1951
  • 1953. Grand Repulse. In: Limburgs Dagblad, 23 september 1953
  • 1954. Kloppenburg gouverneur KMA. In: De Tijd, 23 maart 1954
  • 1955. Militair gedood. In: De Telegraaf, 8 februari 1955
  • 1958. Johannes Lambermont 100. In: Leeuwarder Courant, 8 september 1958
  • 1962. Overhandiging nieuwe standaard. In: Nieuw Guinea Koerier, 28 december 1962
  • 1978. Krijgsverrichtingen in Indië in vaandels van de landmacht. In: Leeuwarder Courant, 16 januari 1978
  • 1994. Oud commissaris Toorenaar overleden. In: Nieuwsblad van het Noorden, 26 november 1994

 


Werken over de Huzaren van Boreel (selectie)

  • Voor 1861. H.N.C. baron van Tuyll van Serooskerken. De lichtblauwe Huzaren van Boreel
  • 1861. W.J. Knoop (luitenant generaal). De Huzaren van Boreel
  • 1906. De geschiedenis van het garnizoen van Haarlem sedert 1813. P. van Cittert en Zonen Haarlem; bevat afbeeldingen van de Huzaren van Boreel
  • 1948. Gedenkboek Huzaren van Boreel. Uitgegeven ter gelegenheid van het tweejarig bestaan van het zesde eskadron Huzaren van Boreel. De Locomotief.

Afgeleide werken

  • Zie voor de oorzaak van de aanvankelijke nederlaag, die de Huzaren van Boreel leden tijdens de slag bij Quatre Bras: 1855. W.J. Knoop. Quatre Bras en Waterloo. Krijgskundige beschouwingen. Gebroeders Muller. Den Bosch.
  • Meer informatie over de strijd tijdens de Belgische opstand is te vinden in: Dagverhaal betrekking hebbende op de gebeurtenissen tijdens de Belgische opstand in 1830 en 1831. Militaire Spectator, 1857, 26, 576, J.C.C. Tonnet. De Tiendaagse Veldtocht. Militaire Spectator, 1906, 75, 964

[ Terug ]

 

f t