Korporaal mariniers Brandsma


Vroege jaren

Halbe Brandsma (Doezem, 3 december 1923 - Barendrecht, 7 juli 2000)  verhuisde op jonge leeftijd met zijn ouders naar Marum. Hij meldde zich na de Tweede Wereldoorlog als vrijwilliger aan en werd ingedeeld bij Compagnie B van de Mariniersbrigade

Zijn werkterrein omvatte  onder meer de zuidkust van Java, waar het, vlak na de overgave der Japanners, zeer onrustig was. Bendes maakten de omgeving onveilig en vele Indo-Europeanen en Europeanen moesten vrezen voor hun leven

Militaire Willemsorde

Brandsma werd bij Koninklijk Besluit van 17 juli 1947 nummer 29 benoemd tot Ridder in de Militaire Willemsorde. Dat was voor zijn daden van Moed, Beleid en Trouw, die hij met name op 2 mei 1946 bij Kamendoeng toonde. Brandma is heldKamendoeng was een kleine kampong in het Moro-Bobohgebied, dat ten westen van Soerabaja  was gelegen.  

Aldaar raakte de Mariniersbrigade in een hevig gevecht met een groot aantal extremisten, waaronder veel Japanse soldaten. Brandsma maakte in de rang van korporaal onderdeel uit van een beveiligingsgroep, die deze langdurige strijd met de rampokkers moest aangaan.

Een van zijn taken was het afvoeren van doden en de medische verzorging van hen die door de vijand waren getroffen. Terwijl hij in een hutje medische zorg aan een gewonde trachtte geven vielen twee rampokkers hem en zijn patiënt onverwachts aan. 

Bij het daarop volgende gevecht raakte Brandsma gewond. Ondanks dat wist hij toch zijn tegenstanders uit te schakelen en zijn patiënt te redden. 

De Militaire Willemsorde werd op 20 november 1947 op het Marine Sportterrein Pasiran, gelegen aan de Oedjong, uitgereikt. Brandsma kreeg zijn decoratie opgespeld door vice-admiraal, commandant der Zeemacht in Nederlands-Indië, A.S. Pinke.  

Andere gedecoreerden tijdens de plechtigheid

Andere gedecoreerden waren kolonel der Mariniers, commandant der MariniersbrigadeW.A.J. Roelofsen (Officier in de Orde van Oranje-Nassau), de kapiteins der Mariniers T. Jonkman en J.P. van Cruyningen (Bronzen Kruis) en matroos kwartiermeester J.J. Schulken (Bronzen Kruis).  Brandsma en Pinke samen gespeld

Roelofsen verkreeg zijn benoeming tot officier in de Orde van Oranje-Nassau voor zijn buitengewone gedrag in het krijgsgevangenenkamp in Singapore  en zijn optreden na de capitulatie van Japan tijdens bijzondere omstandigheden in Soerabaja. 

Kapitein der Mariniers T. Jonkman (1920-2000) onderscheidde zich in de rang van tweede luitenant in mei 1940 tijdens de strijd tegen de Duitsers in Nederland.

Kapitein der Mariniers J.P. van Cruyningen  (1916-2015) ontving het Bronzen Kruis voor zijn handelingen tijdens een actie in de voorste linie in Oost-Java in 1946. Uireiking MWO aan Brandsma

Kwartiermeester J.J. Schulken verdiende zijn onderscheiding  in de rang van matroos eerste klasse voor diens moedige gedrag tijdens een vijandelijke luchtaanval in mei 1940  aan boord van Hr. Ms. Johan Maurits van Nassau. 

Luitenant-kolonel der Mariniers P.J. van Gijn fungeerde als paradecommandant. De plechtigheid werd uitgezonden via Radio Omroep Soerabaja. 

Al eerder waren alle in de omgeving wonende Ridders Militaire Willemsorde opgeroepen om op donderdag 20 november om 9.45 uur aanwezig te zijn op het Marine Sportterrein Pasiran te Oedjong om Brandsma de accolade te geven. 

Toespraak Pinke

In zijn toespraak wees vice-admiraal Pinke er onder meer op dat de Nederlandse troepen niet als overheersers aanwezig waren en niet koloniserend wilden optreden.  Hij zei: "WIj willen hier het beste geven wat in ons is want wij heben hier historische rechten.

De strijd gaat thans om het recht van de Nederlander hier een eerlijk stuk brood te verdienen en het recht op een eerlijke rente op hetgeen wij hier gepresteerd hebben. Dit recht tracht men ons thans te ontnemen maar wij zullen ons dit recht niet laten ontnemen. " 

Latere loopbaan

Brandsma was later stichter en directeur van een vorkheftruckbedrijf,, Brandsma Vorkheftrucks.  Na zijn overlijden, op 76-jarige leeftijd, werd zijn stoffelijk overschot Begrafenis Brandsma op zaterdag 15 juli 2000 eerst overgebracht naar de Witte de Withzaal in de Van Ghentkazerne. in Rotterdam.

Aldaar blies een hoornblazer van de Tamboers en Pijpers "The last post".  Meerdere Ridders der Militaire Willemsorde vormden rond de kist een erehaag.. Onder hen waren onder meer Tivadar Spier, Jos Gemmeke. en Giovanni Hakkenberg

Na de plechtigheid werd het ontzielde lichaam van Brandsma overgebracht naar de Algemene Begraafplaats te Marum (gemeente Groningen). en met militaire eer begraven. Bij wijze van eerbetoon noemde men later de Brandsma-akker in Barendrecht naar hem.


 

f t