Afdrukken
Details: Hoofdcategorie: Koninklijke Luchtmacht Categorie: Diversen | Gepubliceerd: 26 januari 2019

 

P1330154



Bouw en transport

De Catalina PH-PBY is,voor zover bekend, de oudste nog vliegende Consolidated PBY-5A ter wereld.  Het toestel bevond zich tot begin 2019 in de hangar op Vliegveld Lelystad en werd in mei 2019 overgevlogen naar de Verenigde Staten.  P1330155

Catalina PH-PBY, constructienummer 300 van de productielijn, werd op 15 november 1941 opgeleverd en op 23 december 1941 naar Naval Air Station Norfolk overgebracht. 

De Catalina behoorde tot een serie van 33 vliegtuigen die door de Marine van de Verenigde Staten in december 1939 was besteld en kreeg US Navy bureau number 2459 toegekend. Het was een van de eerste PBY-5A toestellen. De A was een afkorting voor amphibean omdat de Catalina was uitgerust met een wiellandingsgestel.

De Catalina 2459, met registratienummer 73-P-9, werd op 28 december 1941 op vliegtuigtender USS Albemarle (AV-5) geladen en naar IJsland overgebracht. Dat was als onderdeel van de divisie VP-73. Begin januari 1942 arriveerde het schip met haar lading in de haven van Hvalfjord, waar de inhoud vervolgens overgevlogen werd naar de Fleet Air Base in Reykjavik. 

De strijd rond IJsland

Men gebruikte de Catalina in eerste instantie voor patrouillevluchten, maar in de maanden februari en maart 1942 werden deze activiteiten uitgebreid met operationele vluchten, zogenaamde "ice-patrols", onderzeebootpatrouillevluchten en "Hvalfjord sweeps". Ger Hoogland Nieuw Guinea

De sweeps waren onderzeeboot- en scheepvaartopsporingsvluchten om de havenroutes te vrijwaren van boten van de vijand. De "ice-patrols" dienden om  in het gebied tussen IJsland en Groenland, met name in de Straat van Denemarken, ijsbergen te lokaliseren.

Dat was nodig omdat die kennis belangrijk kon zijn voor de bemanning van schepen die de Straat van Denemarken gebruikten om in de noord-Russische havens deze bondgenoot te bevoorraden. 

De Catalina maakte in deze periode in totaal 15 operationele vluchten, waarna zij in mei 1942 een nieuwe taak kreeg. Die omvatte onder meer het paraat staan voor reddingsoperaties op de North Atlantic Ferry Route. Intussen veranderde de Duitse tegenstander zijn tactiek met betrekking tot transatlantische konvooi-aanvallen en werd de Catalina nu ingezet bij de verdediging tegen deze vijandelijke handelingen.

In augustus 1942 nam de Catalina deel aan twee aanvallen op Duitse U-boten en bracht een daarvan tot zinken. In totaal wist de Catalina drie onderzeeboten tot zinken te brengen en mocht daarmee het meest succesvolle patrouillevliegtuig van de geallieerde krijgsmacht genoemd worden.  

Latere periode

Na gedane dienst in Europa werd de Catalina in september 1946 omgedoopt tot N18446 en aan Rio Ten Airways verkocht.  Al na een jaar wisselde het vliegtuig van eigenaar (California Maritime Airways, december 1947) en vanaf 1949 tot oktober 1953 was het in het bezit van talloze andere maatschappijen.P1330161

In 1953 kreeg de Catalina rugnummer CF-HHR, toen het eigendom werd van Transair Ltd in Canada. Deze firma verkocht in 1969 de Catalina aan Field Aviation of Canada, die het toestel tot 1972 inzette als blusvliegtuig.

Daarna kreeg de voormalige PH-PBY weer een nieuwe eigenaar, Avalon Aviation Ltd, Read Dear, Canada. De functie van de Catalina bleef hetzelfde. Ze werd onder meer ingezet bij de enorme bosbranden die in 1975 woedden in Chili.  Vanaf 1979  wijzigde de Catalina van standplaats, nu Perry Sound,  en naam,  C-FHHR tanker number 3,, later nummer 793. 

In 1986 haalde men het vliegtuig hier uit dienst, waarna het in 1995 door Cat-Air Foundation  gekocht en naar Nederland getransporteerd werd en, met registratienummer PH-PBY, deelnam aan airshows.

Toen Cat-Air in 1998 failliet ging stond de Catalina lange tijd op Schiphol-Oost weg te roesten, toen Stichting Neptune Association het toestel restaureerde  en naar Marinevliegkamp Valkenburg overbracht.  

In totaal duurde de restauratie vijf jaar, waardoor de Catalina pas in augustus 2004 weer de lucht in kon. Vanaf dat moment kreeg PH-PBY (PBY-5A) het Koninklijke Marine registratienummer 16-218. en de naam Karel Doorman. 

Het nummer 16-218 behoorde oorspronkelijk toe aan een geheel andere Catalina, die vanaf 1946 bij de Marine Luchtvaart Dienst op Nederlands Nieuw-Guinea, standplaats Biak, dienst had gedaan en in 1957 buiten gebruik was gesteld.  

Terug naar de Verenigde Staten

Ten behoeve van het transport van donateurs en andere passagiers werden vijftien vliegtuigstoelen in de Catalina geplaatst.  In 2010 kreeg het vliegtuig een eigen standplaats in een hangar op Vliegveld Lelystad. Tussen 2010 en 2013 mocht er echter, doordat bepaalde regels in de luchtvaart werden aangescherpt, niet meer met donateurs worden gevlogen.  P1330157

De Hoge Raad oordeelde bij besluit van 6 april 2016 dat alleen vliegtuigmaatschappijen met een Air Craft Operation Certificate passagiers konden vervoeren.

Deze regel gold niet voor kleine vliegtuigen maar de Catalina was zwaarder dan de 1.099 kilogram, die deze maximaal mochten wegen. 

Dit betekende dat inkomsten wegvielen en de kosten voor onderhoud en landingsrechten voor de Stichting Exploitatie Catalina FBY niet meer te dragen waren.

In oktober 2018 werd de consolidated Catalina PH-PBY aan de Amerikaanse Collins Foundation (Massachusetts), een stichting zonder winstoogmerk, verkocht. Het doel van de stichting is "organiseren en ondersteunen van "levende" luchtvaarthistorische evenementen om Amerikanen in staat te stellen over hun erfgoed te leren". 

Voor dit doel biedt de Collins Foundation onder meer vluchten met een B17, Flying Fortress, B-24 Liberator, B-25 Mitchell, A-1ESkyrider, een  Messerschmitt Me 262 en een TF-51D Mustang aan. 

Catalina Karel Doorman zal hierdoor voorgoed uit Nederland verdwijnen. Gelukkig zullen de Amerikanen er wel voor zorgen dat haar herinnering levend blijft. 


Indien u de film niet kunt openen klik op deze link.