Afdrukken
Details: Hoofdcategorie: Koninklijke Luchtmacht Categorie: Officieren, kaderleden en manschappen van de Luchtmacht | Gepubliceerd: 20 oktober 2013

Gus Winckel


Vroege loopbaan

Willem Frederik Auguste (Gus) Winckel, geboren op 3 november 1912 te Muntok, overleden te Pukekohe, 17 augustus 2013) behaalde in april 1934 zijn examen voor derde stuurman op de grote stoomvaart en volgde later de opleiding tot vlieger bij de luchtvaartafdeling te Andir (Bandoeng). In juli 1938 kreeg hij, eveneens te Andir, het groot militair vliegbrevet uitgereikt; hij had toen de rang van militair sergeant aspirant officier kortverband vlieger. Doordat hij zijn examen behaald had werd Winckel bevorderd tot de rang van vaandrig.

Deze uitreiking der vliegbrevetten, de eerste, vond plaats op het vliegveld Andir, in aanwezigheid van luitenant-kolonel van Ooyen, commandant en tevens waarnemend inspecteur der militaire luchtmacht. Winckel legde de eed van trouw af, met zijn linkerhand op het vliegtuig. Vervolgens sprak majoor Kengen de woorden: Gij bent in het bezit gekomen van het groot militair brevet  en daarmee een belangrijke stap nader tot de rang van officier en wees op de bijzondere betekenis van de eed voor krijgslieden, waarna de troepen defileerden.

Begin van de oorlog

In februari 1939 werd Winckel geplaatst bij de op te richten eerste vliegtuiggroep, onder commando van kapitein der infanterie (vlieger) C.J.J.M. Waltmann. Hij nam van 27 april tot en met 20 mei deel aan de gascursus te Bandoeng en werd bij Koninklijk Besluit van 23 januari 1940 benoemd tot tweede luitenant kortverbandvlieger bij het wapen der militaire luchtvaart.

Hij werd voor zij verrichtingen tijdens de Tweede Wereldoorlog meerdere malen onderscheiden, onder meer met het Bronzen Kruis met eervolle vermelding (Koninklijk Besluit van 23 april 1942 nummer 4), later ingetrokken en vervangen door de Bronzen Leeuw, en met het Vliegerkruis (Koninklijk Besluit van 9 december 1949 nummer 25).

Werk als trainer

Van juni tot december 1941 vlogen Winckel en drie andere instructeurs ongeveer 120 uur per maand in de Lockheed 12 geavanceerde trainer, die werd gebruikt om vliegers om te scholen van één- naar tweemotorige toestellen. De training die Winckel en de anderen gaven bestond uit korte oefenperioden van slechts twee uur met briefings voor en na de vlucht.

Gedurende deze periode verzamelde hij een gedetailleerde kennis van Bandoeng en omgeving; deze kennis was zeer waardevol tijdens de periode die daarop volgde, toen hij zonder verlichting een nachtelijke vlucht in dit gebied moest maken. Instructeurs kregen indertijd zes gulden voor ieder uur die zij boven de veertig uur vlogen.

Missie Bandoeng

Op 5 maart 1942 werd besloten om zes officieren van de RAF en de RAAF, die gestrand waren in Bandoeng, die nacht te redden. Deze missie kon alleen opgedragen worden aan een zeer ervaren piloot, die deze regio zeer goed kende, omdat alle steden verduisterd en de radiobakens waren uitgeschakeld. Winckel was de enige vlieger die de vereiste kwalificaties had en in het bezit was van een toestel, de Lockheed Lodestar, waarmee hij de opdracht kon uitvoeren.

Winckel had al twee dagen niet geslapen maar was al spoedig onderweg. De missie was zeer moeilijk uit te voeren, ook omdat een plaats bepalen zonder hulp van radiobakens of herkenbare punten op de grond vrijwel onmogelijk was. Na enige tijd zag hij een rode gloed en herkende deze als afkomstig van de vlammen van de brandende stad Tjilatjap, waardoor hij zijn positie  bepalen en koers kon zetten naar Bandoeng.

Hij kreeg het signaal dat geen enkel vliegveld gebruikt kon worden en dat er op een weg dichtbij Bandoeng geland moest worden.  Met de hulp van koplampen van jeeps wist Winckel  op de weg te landen, veertien passagiers aan boord te nemen, te tanken en terug te keren naar Broome. Hierna ging Winckel naar bed en sliep 22 uur, niet gehinderd door de benzedrine die hij eerder geslikt had om wakker te blijven.

De aanval op Broome

Op 3 maart 1942 voerden Japanse vliegtuigen een aanval op Broome uit en werden vrijwel alle vliegboten en andere vliegtuigen in brand geschoten. Er ontstond een verschrikkelijke slachting, waarbij 48 Nederlandse slachtoffers te betreuren waren, inclusief 32 vrouwen en kinderen, en 32 mensen gewond raakten. In totaal sneuvelden 100 geallieerde burgers en militairen.

Winckel nam tijdens deze aanval een machinegeweer, die tijdelijk aan de achterkant van zijn Lodestar was gemonteerd, en vuurde vanuit de heup, waarbij hij zijn hand verbrandde. Hij wist een Zero neer te schieten en voegde zich vervolgens bij de overige vliegers, die gewonden naar Port Hedland en andere plaatsen evacueerden.  Hij bleef hiermee bezig totdat hij uiteindelijk naar Bandoeng werd gestuurd.

Het nummer 18 Squadron

Op 5 januari 1942 bracht het 18 Squadron een onderzeeboot tot zinken, vijf dagen na de onderzeebootaanval op Sydney. Als gevolg hiervan kreeg het 18 Squadron de taak antionderzeebootpatrouilles uit te voeren aan de oostkust. Winckel en de overige leden van zijn bemanning zagen aan de oppervlakte een onderzeeboot die een groot kielzog naliet en direct met bommen werd bestookt. 

Deze boot zonk spoedig daarop en dit succes werd in alle Australische kranten gemeld. Premier Curtin feliciteerde Winckel en zijn bemanning persoonlijk. In december werd het werkterrein van het squadron naar het noorden verplaatst om serieus tegen de Japanners te strijden.  In deze tijd werden patrouillevluchten aan de oostkust met Mitchells  gevlogen. Later, in september en oktober, voerde het squadron raids uit op Flores en Timor, met beschietingen en dag- en nachtbombardementen. 

Latere loopbaan

Tijdens de herdenkingsplechtigheid voor de gevallenen van het 18de Squadron in april 1947 te Tjilitan noemde Winckel, dan eerste luitenant vlieger waarnemer, nadat kapitein Berlijn een rede had winckel wereldmagazine-485x210gehouden, de namen op van hen die gedurende de oorlogsjaren en daarna in dienst van het squadron waren gesneuveld. De lijst telde 116 namen, waaronder 22 man Australisch personeel. Winckel kreeg in februari 1950 tijdens een plechtige bijeenkomst op de vliegbasis Tjilitan het Vliegerkruis uitgereikt door commandant van de Nederlandse Legerstrijdkrachten D.C. Buurman van Vreeden.

Winckel werd bij Koninklijk Besluit in september 1950 overgeplaatst bij het commando legerluchtmacht Nederland maar accepteerde een aanbod tot emigratie naar Nieuw Zeeland. inmiddels was hij (december 1947) te Bandoeng gehuwd met Y.C. Macherez.  In Nieuw Zeeland woonde hij gedurende dertig jaar en werkte ondertussen in de burgerluchtvaart en in de constructietechniek.  Hij ging met pensioen en vestigde zich toen op de Goudkust. 


 Bronvermelding

Links


[ Terug ]