Maarten20de20Roode20jongkl


Dit artikel is gebaseerd op het interview uit 2014


Vroege jaren

Maarten de Roode, geboren te Rotterdam op 29 mei 1921 en overleden te Almelo op 12 juni 2015, groeide op in Rotterdam en Schiedam. Het gezin De Roode was juist teruggekeerd naar het centrum van Rotterdam toen de Tweede Wereldoorlog uitbrak. De Roode woonde toen echter al niet meer thuis omdroodeat hij zich sinds drie weken in Indië bevond. In eerste instantie was hij daar naar toe gegaan voor zijn pensioen.

Een familielid van De Roode was ziek geworden, diende van een uitkering rond te komen en moest aldus zijn hand gaan ophouden bij de Gemeente. De Roode besloot toen dat hem dit nooit zou overkomen indien hij een pensioen wist op te bouwen.  Hij maakte kennis met de firma Bata, indertijd een vliegtuigfabrikant. Oorspronkelijk zou hij naar de vestiging in Tsjecho-Slowakije gaan maar omdat in dat land de Duitsers binnenvielen was dit niet langer mogelijk.

In de krant las hij vervolgens over Indië, waar de pensioenjaren dubbel zouden tellen. Hij meldde zich aan bij de Koloniale Reserve en reisde af naar de Oost.  Aldaar trad hij in dienst bij het KNIL, waar een van zijn eerste  taken het arresteren van NSB-ers was. De Roode werd vervolgens ingedeeld bij de kust-artillerie te Soerabaja maar meldde al snel bij zijn kapitein dat hij een grote voorliefde had voor de luchtmacht. Overplaatsing bleek echter toen niet mogelijk.

Periode vlak voor de oorlog

De Roode werd nu geplaatst bij de Telefooncentrale, waar hem aangeraden werd de opleiding tot luchttelegrafist te volgen op Madoera. Intussen was de bedoeling dat hij met een artillerie-eenheid naar Tarakan zou vertrekken; dit ging echter niet door omdat hij bij de telegrafiecursus werd aangenomen. De eerste standplaats, als deel van die cursus, van De Roode was bij de genie te Tjimahi. Op het moment dat hij eindelijk overgeplaatst zou worden bij de Luchtmacht, voor het tweede gedeelte van de training, brak de oorlog met Japan uit.

De Roode kreeg nu de keuze tussen bommen verplaatsen  bij de Luchtmacht of overgeplaatst worden bij de Mobiele Eenheid. Hij koos voor dit laatste en werd geplaatst te Bandoeng. In deze tijd moest hij met zijn bataljon rond de stad strijd leveren tegen de Japanners en werd hij krijgsgevangen gemaakt. Na de oorlog hoorde hij dat de 251 jongens van zijn sectie, die wel naar Tarakan waren gegaan, na hun overgave aan de Japanners, uit wraak door hen op zee waren vermoord.

In krijgsgevangenschap

De Roode werd van Tjilatjap naar Batavia overgebracht en te Tandjong Priok op een boot naar Singapore ingescheept. Vandaar ging de reis per trein verder naar Thailand, waar hij aan de dodenspoorweg bij Rin Tin, beter bekend als het Dodenkamp, te werk werd gesteld.  Zijn taak waPOWs Burma Thai RRs het kappen van bomen en het wegslepen daarvan met behulp van olifanten. Na drie maanden werd hij overgeplaatst naar een ander kamp; toen het  gedeelte van de spoorweg rond deze plek eindelijk klaar was werd de troep overgeplaatst naar een lokatie bij de grens met Cambodja, waar een vliegveld aangelegd moest worden.

De bewakers aldaar waren mensen van de Marine, waardoor het de gevangenen duidelijk werd dat de oorlog met Japan op zijn einde liep en er niet genoeg Japanse schepen meer waren voor het personeel. Nadat Japan de oorlog had verloren en de manschappen bevrijd waren was het wachten op vervoer naar Holland. De Roode was ernstig ziek en leed onder meer aan malaria. Hij scheepte zich in op de Valentijn, die op Makassar voer. Aldaar bleef hij een jaar, tot hij overgeplaatst werd naar Sumatra en later naar Midden-Java. Tijdens de strijd in de omgeving van Djokja, gedurende de Politionele Acties,  werd hij buitengewoon bevorderd tot brigadier.

Latere loopbaan

Niet lang hierna werd De Roode bevorderd tot korporaal en een week later overgeplaatst naar de luchtmacht te Bandoeng teneinde een opleiding te volgen. Omdat De Roode ooit een deel van zijn examen voor radiotelegrafist had behaald vroeg men hem of hij niet bij de elektro-afdeling wilde werken, ook omdat hij van beroep automonteur was geweest. hij werd vervolgens  benoemd tot instructeur en vrijwel direct daarop voor de tropendienst afgekeurd, mede omdat hij inmiddels al tien jaar zonder onderbreking actief was geweest in Indië.

Hij keerde dus terug naar Holland, waar hij te Gilze-Rijen werd geplaatst en waar hij de enige man was die wist hoe de techniek van de Amerikaanse vliegtuigen werkte omdat het overige technische personeel alleen gespecialiseerd was in Engelse machines. Aldaar werkte hij zeven jaar en vervolgens zeven jaar op Vliegbasis Woensdrecht. De laatste twee jaar van zijn dertigjarige dienst diende hij op vliegbasis Twente, waarna hij in 1970 met pensioen ging.

Bronbeek en het voortijdige vertrek

De Roode ging later op Bronbeek wonen, een tehuis voor oud-militairen en museum. Maar op 94-jarige leeftijd zag hij zich gedwongen zijn vroegere strijdmakkers te verlaten en overhaast te vertrekken. De reden was dat aldvloeraar de expositie Oorlog werd georganiseerd waardoor hij geforceerd werd iedere dag over de spoorlijn, die hij in de oorlogsjaren onder het juk van de Japanners had gebouwd, te lopen. Een schematische weergave daarvan werd namelijk geprojecteerd op de vloer van zijn thuishaven.

Als De Roode naar de eetzaal liep was hij genoodzaakt langs levensgrote afbeeldingen van de strijd tijdens de Politionele Acties, met bijpassende geluids- en lichteffecten,  te gaan. In de centrale hal klonken eveneens geluiden die De Roode regelrecht terugvoerden naar de bittere strijd die hij en zijn makkers op last van de Nederlandse Regering in het oerwoud gevoerd hadden. Men bedenkt wel dat Bronbeek oorspronkelijk op instignatie van Koning Willem III in gebruik werd genomen als invalidenhuis voor oud-militairen en de museale functie een latere toevoeging was.

De commandant van Bronbeek, kolonel M.C. Dulfer, verklaarde later dat er weliswaar een spanningsveld tussen museum en verzorgingstehuis was maar dat alle belangen zorgvuldig waren afgewogen. De Roode verliet aldus Bronbeek en stierf slechts enkele maanden later.

Zie ook


 

 [ Terug ]

 

 

 

 

 

 

f t