beertjes op missie


 Inleiding

Gezien de mislukkingen - geen enkel positief resultaat - van "vredesmissies" naar onder meer Joegoslavië (UNPROFOR - United Nations Protection Force), Afghanistan (ISAF - International Security Assistance Force) en recentelijk Mali (MINUSMA - United Nations Multidimensional Integrated Stabilization Mission in Mali) wordt het tijd eens kritisch te kijken naar enige "vredesmissies" uit het verleden.

Er bestaat natuurlijk een reden waarom alle zogenaamde vredesmissies vrijwel nooit tot het beoogde resultaat - vrede en democratie voor de bevolking in de betreffende regio - leiden. Die is dat "vredesmissies" feitelijk instrumenten zijn waarmee door leden van de Verenigde Naties geopolitieke spelletjes, met als inzet macht, worden gespeeld.

Onder de slachtoffers van dit schaakspel bevinden zich zowel de bevolking van het betreffende gebied als de militairen van de VN-macht,  die als pionnen gebruikt worden en waarvan het bloed als smeermiddel dient bij (geo)politieke onderhandelingen.

Massamoord en souvereiniteitsbeginsel

"Zuipen en neuken!", zo ziet een Ierse militair, na een periode binnen het VN-kamp in Mogadishu,  zijn verloftijd in Mombasa in de jaren negentig tegemoet.  Dat de Ierse soldaat in Magadishu verblijft is in feite te danken aan de vTanksRoad3aijf permanente leden van de VN-Veiligheidsraad, die bepalen of er een "vredesmissie" naar een zich misdragende lidstaat gestuurd moet worden.  Indien deze stemmen aangevuld worden door vier van de niet-permanente leden van de Veiligheidsraad kan een bepaalde missie gestart worden.

Het bevel - duur gezegd "mandaat" - van vrijwel iedere missie luidt: "niet schieten tenzij uit zelfverdediging en nooit op het lokale gezag" - ook niet als dit lokale gezag voor de neuzen van de blauwhelmen duizenden mensen afslacht? - Nee, ook niet als  het lokale gezag voor de neuzen van de blauwhelmen duizenden mensen afslacht. Dit is namelijk een consequentie van het souvereiniteitsbeginsel der "vredesoperaties".  

Het is dus niet zo "dat de blauwhelmen falen als er tienduizenden babies of oude vrouwtjes worden vermoord" - zij zijn verplicht zich te houden aan het non-interventiebeginsel van de Verenigde Naties. Het staat lidstaten vrij troepen naar missies te sturen en eraan mee te betalen of niet - afhankelijk van de geopolitiek stuurt men soldaten eerder naar huis - of niet - en laat men de resterende troepen achter met onvoldoende materieel - of niet. Maar alle manschappen dienen zich aan het non-interventiebeginsel te houden.

Follow the money - Operation Restore Hope in Somalië

De bedoeling van Operation Restore Hope (1992-1993), gevolgd door een "vredesmissie" (Operation Continue Hope),  is dat er voedseltransporten naar de stervende bevolking gebracht en vrede in het land gesticht zal worden (lees: er een vinger in1280px Saudi Arabian Humvee de politieke pap komt van de lidstaten van de Verenigde Naties). Als de persoonlijke verliezen - op een dag sneuvelen 18 Amerikaanse soldaten - te groot worden trekt Amerika van de ene op de andere dag haar militaire steun in.

Vanaf het moment dat Turkije het commando van de Verenigde Staten overneemt mag er niet meer geschoten worden tenzij men zelf onder vuur ligt - het souvereiniteitsbeginsel treedt weer in werking.

De activiteiten van de vertegenwoordigers van de diverse lidstaten zijn op zijn zachts gezegd weinig effectief: Duitsers die slechts hun kamp aanvegen, Canadezen die een kind doodslaan, Italianen die met de vijand tegen de VN samenspannen, de US-army die oorlog voert tegen de clans waarmee de Verenigde Naties trachten vrede te sluiten en Franse legionairs die deserteren uit de missie. Iedere deelnemende lidstaat probeert het maximale - soms minimale - uit de deelname aan de "vredesmissie" te halen.

Arme landen zenden veelal soldaten naar missies omdat zij thuis geld kosten en als blauwhelmen de regering duizend dollar per soldaat per maand opleveren - deelname aan "vredesmissies" draait om geld en macht.

Marketentsters in Somalië

VN-vredesmissies, zoals de United Task Force in Somalia (1992-1993)  hebben veelal een legioen achter zich aan, dat uit marketentsters, VN-contractanten, bestaat. Dit legioen is ontstaan toen Ministeries van Defensie na de Koude Oorlog opdracht kregen te bezuinigen. Door zoveel mogelijk wePort of Mogadishu Checkpointrk, niet direct gerelateerd aan een oorlog, uit te besteden aan particulieren konden de Ministers legers inkrimpen tot gevechtseenheden.

Bovendien is het goed voor de "publieke opinie" - hoe minder er van "onze jongens" en hoe meer van ondernemers sprake is des te minder moeite "Jan met de Pet" met de "vredesmissies" heeft. In 1996 viel alleen al in Somalië 166.5 miljoen dollars voor de VN-contractanten uit het VN-budget te verdienen.  "There is cash in chaos" en "as long as they pay we stay" is het motto van de marketentsters. Zij zijn veelal op hun achttiende levensjaar het leger in gegaan, met veertig gepensioneerd en vervolgens door de krijgsmacht van hun land uitgespuwd. 

Andere perspectieven dan een baan in de beveiliging of sociaal isolement,  indien ze in de verkeerde oorlog gevochten hebben, zijn er niet. Het motto van de marketentsters, als men in gevaar komt, is: "niet lullen, meteen met lood vullen". Andersom geldt dat wanneer de Verenigde Naties niet op tijd uitbetalen de martetentsters de prijs, de kogel, krijgen van  lokale leveranciers, die zij dan niet kunnen betalen.   

Als werkelijk alles mislukt is wat er fout kan gaan maar de geopolitieke spelletjes weer zijn gespeeld vertrekt het circus van en rondom de Verenigde Naties weer naar een nieuwe lokatie, waarover een Resolutie is aangenomen, om aldaar de tenten op te slaan.

Haïti: dead or alive - foto's zijn goud waard

In Haïti wordt begonnen met Operation Support Democracy (1993-1994). De Verenigde Naties kunnen een missie, die al mislukt is voordat men er aan begint, niet weigeren en ontvangen bevel tot mobilisatie der "blauwhelmen". Mobiliseren om democratie te brengen in een failliet land waar democratie een volledig onbekend begrip is lijkt een zware taak maar is feitelijk de opvoering van een toneelstuk.

De hele operatie is een gevolg van zwalkend Amerikaans beleid, waarin niet zozeer de vele bootvluchtelingen zelf van belang zijn  als wel hun waarde als Port au Prince airfield seizurepolitiek instrument in handen van een Amerikaanse president, in dit geval Bill Clinton.

Diens beleid van opname van grote hoeveelheden bootvluchtelingen betreurt hij al snel als de aantallen stijgen tot 3.000 vluchtelingen per dag, in een periode dat al 70.000 blauwhelmen rondrennen in 16 verschillende missies. En daar komt nu Haïti bij. Niet uit interesse voor de armoede daar maar omdat er vanuit de Amerikaanse politiek dwang op Clinton ontstaat opteert deze voor een "vredesmissie".

Foto's met de lichamen van dode Haïtianen zijn derhalve goud waard - ze kunnen immers de publieke opinie, en dus de draagkracht voor de "vredesmissie" bij de "gewone man" beïnvloeden. Een foto van een man, jong, met de handen op de rug gebonden en manchetewonden in zijn gezicht, doet bijvoorbeeld meer - 5 dollar - dan die van een levende Haïtiaan. De plaatsen waar veel, liefst gemartelde, lichamen te vinden zijn worden voor zeer veel geld bekend gemaakt aan internationale journalisten.

Omdat Clinton deelname aan de missie in Bosnië geweigerd heeft willen natuurlijk maar weinig landen meedoen met het nieuwe speeltje van de Amerikaanse president, Operation Support Democracy. Uiteindelijk vindt men toch enige naties die willen participeren - en daar natuurlijk iets voor terug willen zien.

Direct na de landing in Port-au-Prince richten de blauwhelmen hun standaard (voor "vredesmissies") tentenkampen in -  het Amerikaanse leger is aldus bezig met het decor op te trekken voor een aanstaand toneelstuk over democratie.

De toenmalige leiders van Haïti, de oude cast,  worden weggegumd uit de enscenering van deze "nieuwe democratie". Alle vluchtelingen uit Cuba worden met schepen teruggebracht naar het nu "democratische" Haïti, waarmee het vluchtelingenbeleid van Clinton tot succes wordt verklaard. Vervolgens gaan VN-troepen mensen opleiden die als politieagent de nieuwe "democratie" mogen helpen bewaken. "Restore Democracy" van de Amerikanen is intussen "Uphold Democracy" van de Verenigde Naties geworden.

Bloedbaden en noninterventie in Rwanda

Intussen is in Rwanda de burgeroorlog, bloediger dan ooit, ondanks getekende vredesakkoorden en een 2.500 man sterkte VN-troepenmacht, opgelaaid. Als deze  wordt teruggetrokken vallen er 980.001280px Nyamata Memorial Site 130 doden, waarop de VN Veiligheidsraad haastig besluit het aantal blauwhelmen weer op te voeren: de United Nations Assistance Mission for Rwanda (UNAMIR-missie,  1993-1996).

De blauwhelmen van  Operation Retour  van de Verenigde Naties hebben, volgens de regels van de VN, geen enkele zeggenschap over de regeringssoldaten van het Rwandese leger. Als 150.000 Hutu-vluchtelingen klem komen te zitten op een bergplateau is het wachten op een massale slachting. De soldaten van de VN "vredesmacht" zijn machteloos want zij mogen, volgens de reglementen van de VN, niets doen.

Dit is het non-interventiebeginsel in optima forma en met bijbehorende gruwelen aan het werk. Het mandaat der vredesmacht in Rwanda staat geen geweld toe.  Ook niet bij massamoord? Ook niet bij massamoord.  Die is slechts een  onderdeel van het geopolitieke spel om de macht dat de Verenigde Naties bedrijven.

Zie ook

  • 1997. L. Polman. 'k Zag twee beren. De achterkant van de VN-vredesmissies. Uitgeverij Atlas. Amsterdam

 

f t