De tijgerbrrigaade


Inleiding

Eind november 1945, na de bezetting van Nederlands-Indië door de Japanners,  bevonden zich op Malakka een aantal bataljons Oorlogsvrijwilligers, een grote groep onbewapende Indiëgangers van het Gezagsbataljon Indië (GBI) en enkele duizenden oud-krijgsgevangenen van het KNISalatiga. Wedstrijden jeep slede tijdens de viering door de 2 2 R.V.A. ingedeeld bij de T Brigade van de eerste verjaardag van het vertrek uit NederlandL. Niemand wist wat de bedoeling was van al die troepen, pas aan het einde van het jaar 1945 kwam in deze kwestie duidelijkheid.

Te Kuala Loempoer  werd toen een Nederlands Hoofdkwartier opgericht, dat begon met de formatie van drie brigades, aangeduid met de letters T, U en W, die bestemd waren om de taak der Engelse troepen in  Indië over te nemen. De T-brigade werd gevormd uit 2-13 RI, 2-6 RI en twee bataljons Stoottroepen (1 en 3). Op 15 januari 1946 vond de formele oprichting van de T-brigade plaats, maar de eenheden bevonden zich toen nog verspreid over een groot gebied.

De staf verbleef in Kuala Lumpur, vanaf januari 1946 in Charley Beach, 2-13 was gelegerd te Serdang, 2-6 RI in Monrib, 1 RS te Port Dickson en 7 RS bevond zich te Dusun Tua. Intussen werden de staf en de hulpdiensten op sterkte gebracht doordat steeds meer militairen van het GBI,  de Landstrijdkrachten Zonder Vliegtuigen (LSK) uit Penang en Singapore en ex- krjgsgevangenen van het KNIL naar Port Dickson werden overgeplaatst.

Eerste activiteiten van de T-brigade

Met ingang van 16 februari 1946 ging het commando over de T-brigade van kolonel S. de Waal, de latere commandant der B-Divisie, over op kolonel D.R.A. van Langen.  Deze eerste weken verliepen vol onrust en later weer ingetrokken bevelen. Pas begin maart 1946 betrad de T-brigade eindelInfanteristen tbrigadeijk de Indische bodem te Semarang en kon haar taak beginnen. Aan Semarang waren de Japanse bezetting en de daarop volgende gruwelen der Bersiap nog steeds af te zien - de stad lag volledig in puin. Deels werd zij halfslachtig bewaakt door Engelse troepen, waardoor de Europese bevolking ter bescherming tegen extremisten nog steeds in de voormalige Jappenkampen vertoefde.

Op 10 maart 1946 nam 2-13 RI de bewaking van het kampement Djatingaeh en de zuidelijke toegangen tot de stad, en op 12 maart het toezicht over het gehele oostfont over van de Japanners. Intussen waren de overige bataljons te Semarang gearriveerd en gingen de posten in het oosten over in handen van 1 RS. Het zesde kreeg de verantwoordelijkheid over het westelijk gedeelte van de stad, waar het vliegveld lag, en het havencomplex.

Op 1 april 1946 trad de T-brigade voor het eerst als gevechtseenheid op tijdens de actie "Primeur", gericht tegen het indertijd beruchte hoogtepunt 13, waar de vijand zich genesteld had en de posten aan het oostfront aanviel. Deze actie, die onder leiding stond van de commandant van 1 RI, en waaraan de compagnieën van 2-12 en 2-6 deelnamen, werd een groot succes.

Aanvullingen en acties

De twaalfde april 1946 kwamen 25 manschappen van het Depot Pantsertroepen KNIL van Batavia te Semarang aan, die de basis zouden gaan vormen van het Semarangse Eskadron Vechtwagens (Vew 3), en op 20 april 1946 arriveerde het bataljon 2-7 RI te Semarang. In deze tijd ontwikkelde de T-brigade het tijgerembleem voor de manschappen en werd dit de gebruikelTijgerbrigade tijdens tweede politionele actieijke aanduiding voor de gehele brigade. Het was niet alleen een naam, maar ook een symbool voor de moed en de aanvalskracht van iedere man afzonderlijk, vergelijkbaar met de hondenkop van het Antjing Nica Bataljon van luitenant-kolonel A. van Santen.

Intussen was Boeng Tomo vanuit Djoka zijn medestanders aan het ophitsen en dreigde de 17de augustus 1946 tijdens een te houden parade te Bodjong "alle Nederlandse soldaten de zee in te drijven en de officieren te onthoofden, waarna hun bebloede schedels op bamboeroentjings zouden worden gestoken". 

Teneinde dit aantrekkelijke schouwspel  te realiseren werden de 4de augustus door de vijand  zware aanvallen uitgevoerd op het vliegveld, de Veda-stellingen, Djatingaleh en de Gombel. De diverse compagniëen rukten uit voor een zware strijd, waarbij zeven Nederlandse doden te betreuren waren, maar wonnen de strijd tegen een overmachtige vijand.

Een week later herhaalde de vijand zijn overvallen maar met nog minder succes. Als reactie hierop werden de patrouilles geïntensiveerd. De dertigste augustus 1946 werd actie "Lekas" ten uitvoer gebracht en het gebied ten  Zuiden -en Zuidoosten van Semarang gezuiverd. Om het vliegveld te kunnen ontzetten verplaatsten de manschappen het front verder naar het westen. Op 14 oktober 1946 ging een bestand tussen de Nederlandse en Republikeinse troepen in en werd een demarcatielijn afgesproken; doordat de republikeinse tegenstander zich hier niet aan stoorde leverde dit bestand de Nederlandse troepen 26 doden op.

Akkoorden en acties

In de periode die volgde vonden herhaaldelijk schendingen van de demarcatielijn plaats, die resulteerden in verschillende offensieve optredens van de T-brigade. Op Operaties tijdens operatie prodict15 februari 1947 kregen de Republikeinse troepen het bevel het vuur te staken en hield de staf van de T-brigade diverse besprekingen met de tegenpartij, teneinde een nieuwe demarcatielijn af te spreken. Het gesloten bestand hield enige weken stand en werd vervolgens weer geschonden doordat de vijand versperringen en versterkingen in de gedemilitariseerde zone ging aanleggen. 

Ondertussen verslechterde ook de relatie tussen Nederland en de Republiek en werd het Semarangse garnizoen met ingang van 18 juli 1947 geconsigneerd, een teken dat de situatie bijzonder ernstig was. De eerste Politionele Actie, Operatie Product, was aanstaande.

Op 21 juli 1947 rukte de T-brigade op naar Oengaran, ongeveer 14 kilometer voor de meest zuidelijke post gelegen. De volgende dag werd doorgestoten naar Salatiga en Ambarawa en de 27ste juli een tocht in de richting van Demak en Poerwosari ondernomen, zodat de gehele frontlijn in het oosten nu vier kilometer was opgeschoven.  Nu werd begonnen de westfrontlijn aan te tasten: hiertoe bezette 2-6 RI Kaliwoengo en trok 1 RS  Midjen en Tjangkiran binnen.  De eerste augustus 1947 werd door 2-6, in combinatie met 1 RS en de S-afdeling,  de driehoek Kaliwoengoe, Kendal en Weleri bezet. Hiermee eindigden de acties omdat Operatie Product was afgelopen.

De T-brigade had binnen de gecalculeerde tijd alle opdrachten uitgevoerd. waarbij slechts twee slachtoffers waren gevallen. Intussen bleef zij nu verder buiten Semarang, waar in de loop van 4 en 5 augustus 1947 ook de W-brigade arriveerde.

Zuiveringsacties en Operatie Kraai

Nu begon een periode van moeizaam werken om het bezette gebied vrij te maken van ongewenste elementen en rust en veiligheid aan de bevolking te verschaffen. De Tijgerbrigade werd onder meer te Ambarawa en Salatiga gelegerd ede20tijgern voerde nog strijd om te verhinderen dat rivaliserende bendes en troepenafdelingen de bevolking schade aandeden. Door de vele mijnen leed de Tijgerbrigade talloze verliezen aan doden en gewonden. Eind september 1947 werd 2-13 RI naar West-Java gezonden om daar enige opdrachten te vervullen en keerde niet meer terug.

Opnieuw begonnen nu weer de onderhandelingen tussen de strijdende partijen en met even weinig of consistent resultaat als daarvoor.

Tijdens Operatie Kraai, vanaf 19 december 1948, trokken eenheden van de Tijgerbrigade op naar Djokjakarta, waar men de 21ste december binnentrok, om verder door te stoten naar Magelang, dat al bezet was door maar overgenomen werd van het vijfde bataljon.  

Tijdens de kerstdagen van 1948 bezetten troepen van de Tijger-birgade  Temanggoeng en Parakan. In de periode van Operatie Zuid werden delen van de Tijgerbrigade overgeplaatst naar Djokjakarta en Sentolo, waarbij men  het gebied ten zuiden van Djokjakarta zuiverde. Op 6 maart 1949 werden de posten Sentolo, Barongan en Bantoel overgedragen aan 5-RS en werd men,  tot de onruiming van Djokjakarta, op 29 juni 1949, gelegerd te Wonosari. 

De eerste juli 1949 nam de Tijger-brigade het gebied rond Klaten over van andere eenheden en op 16 november werd het overgeplaatst naar Koedoes en Oengaran. Eindelijk werd de T-brigade op 20 maart 1950, in afwachting van de repatriëring, gelegerd te Buitenzorg.   

Zie ook

  • 1948. Tussen Sawahs en bergen. Het leven van de soldaat in de Tijgerbrigade. De Locomotief. Semarang
  • 5-5 Regiment Infanterie

Lijst van onderdelen

  • Stafkwartier T-brigade
  • Inlichtingen en veiligheidstroepen T-brigadekop2020op20maat2054420bij205420cm goede20kleur20en20maat2020in20320d
  • Verbindingsafdeling T-brigade
  • Peloton stafwacht T-brigade
  • Tweede bataljon zesde regiment infanterie
  • Tweede bataljon zevende regiment infanterie
  • Vijfde bataljon vijfde regiment infanterie
  • Derde eskadron Vechtwagens
  • Tweede eskadron Regiment Pantserwapens Huzaren van Boreel
  • Tweede afdeling tweede regiment Veldartillerie
  • Tweede afdeling twaalfde regiment Veldartillerie
  • 31ste Hulpverband Afdeling
  • Verzorgingspeloton T-Brigade
  • Brigadewerkplaats 70
  • Hulpwerkplaats 561 (2-12 RVA)
  • Hulpwerkplaats 643 (Vew 3)
  • Detachement Veldpost

Toegevoegde onderdelen

  • Detachement 5e Genie Veld Compagnie
  • Detachement Divisie Materieel Park
  • Veldbakkerij 19
  • Detachement Militaire Politie IV-3
  • Detachement 17e Compagnie AAT
  • Detachement Leger Technische Dienst 16-II-c

Vertrokken onderdelen

  • 32ste Bataljon AAT
  • Tweede Bataljon 13de Regiment Infanterie
  • Eerste Bataljon Regiment Stoottroepen
  • Eerste Afdeling Veldartillerie
  • 21ste Compagnie AAT
  • Hulpwerkplaats 621 (21ste AAT)

Onderdelen Territoriaal tevensTroepencommando Midden-Java onder bevel T-brigade

  • Derde bataljon 7de Regiment Infanterie
  • Vijfde Bewakings Bataljon (Semarang)
  • Zesde Compagnie Militaire Politie
  • Vierde Bataljon Regiment Prinses Irene
  • Vierde Bataljon 6de Regiment Infanterie
  • Visual Control Post
  • Verbruik Magazijn Materieel
  • 120 Squadron P. 40. 

 

f t