Gebruikerswaardering: 5 / 5

Ster actiefSter actiefSter actiefSter actiefSter actief
 

Dispereert niet


H.W. Hettema. Dispereert niet. Met de Marnix van St. Aldegonde bij de invasies van Noord-Afrika, Sicilië en Salerno. Met een voorwoord door vice-admiraal G.W. Stöve. Scheltens & Giltay. Amsterdam. 1948. 272 bladzijden.


 Inleiding

Kapitein Hette Wijtze Hettema (geboren Blokzijl, 3 mei 1898, overleden Almelo, 14 september 1967)  werd voor zijn verrichtingen als commandant van het troepentransport aan boord van de Marnix van St. Aldegonde benoemd tot ridder in de Militaire Willemsorde. Vice-admiraal Stöve geeft in het voorwoord een korte toelichting over de oorlog ter zee en de rol van de handelsschepen hierin tijdens de Tweede Wereldoorlog.

Hettema begint zijn werk aan het begin van 1940, toen aan boord van het vrachtschip Enggano niemand er bij stilstond dat een wereldoorlog op het punt van uitbreken stond.  Het schip kwam de 7de mei, na een reis naar onder meer Gibraltar, aan te Weymouth, waar het bleef liggen tot de 10de mei, toen de bemanning aldaar hoorde dat de Duitsers Nederland zonder enige waarschuwing binnen waren gevallen (bladzijde 17).

RichtoefeningTabinta afgeladen op zeeHettema op schip

 

 

 

 

De oorlog begint

Te Weymouth werd een vergadering gehouden, waarin de Nederlandse zeelieden die in mei 1940 Engeland aandeden in de zeeoorlog tegen Duitsland en zijn bondgenoten werden opgenomen. Eind mei werd de Enggano geladen met legerbenodigheden die om de Kaap in convooi naar Egypte gebracht moesten worden.  Het schip verbleef gedurende enige tijd te Karachi (bladzijde 37) en liep in september 1940 de haven van Bombay binnen. Hierna voer men naar Freetown (15 november), dat in oorlogstijd was ingericht als convooihaven.

Hettema geeft een levendige beschrijving van deze opeenhoping van huizen, krotten en bergplaatsen (bladzijde 41) en van de onverwachtse ontmoetingen die hij daar had. Begeleid door een oorlogsschip voer Hettema de 20ste november met zijn schip in convooi naar Engeland terug. Onderweg woedde een geduchte storm, waarbij 26 sloepen verloren gingen en enige schepen vergingen.  Hettema schrijft over de slachtoffers: arme kerels! Zij hadden de vijand niet gezien en toch de dood gevonden. Maar is de storm niet van ouds  de zeemans oudste, zij het ook meest vertrouwde vijand? (bladzijde 47).

Convooi gezien vanaf de MarnixInspectie der troepenMarnix van St. Aldegonde

 

 

 

 

Verloop van de krijgsverrichtingen

Het convooi bereikte uiteindelijk het Schotse Oban en Hettema reisde naar Londen, dat net gebombardeerd werd door een eskader Duitse bommenwerpers en waar hij diverse belangrijke ontmoetingen had. Te Hull weer aangekomen kreeg hij opdracht met een lading mijnen (520 ton) naar Singapore te varen. Na enig oponthoud door een zware sneeuwstorm vertrok Hettema op 3 februari en kwam pas op 11 april te Singapore aan. Eind april deed het schip Soerabaja en Batavia aan en nu verkreeg Hettema het commando over de Tabinta.

De Tabinta had een betere bewapening dan de Enggano, kreeg als bestemming New York (bladzijde 69) en deed vervolgens Soerabaja weer aan. Op het moment dat in Indië de oorlog met Japan uitbrak was de Tabinta 3.300 mijl hiervan verwijderd. Hettema vervolgt nu het boek met een hoofdstuk over de jacht op de Graf Spee en de strijd bij Rio de la Plata (bladzijde 80-106) en beschrijft vervolgens de aankomst van de Tabinta op 3 januari 1942 te Panama. Hij bezocht hierna New York, waar hij luitenant-gouverneur generaal van Mook ontmoette.

Algiers de havenAmerikaanse versterkingenSicilie na verovering strand

 

 

 

 

De oorlogskansen keren

Na de val van Singapore kreeg Hettema opdracht naar Tjilatjap te stomen maar koerste toen dit te gevaarlijk bleek naar Wellington, waar hij veel oude bekenden ontmoette, die hij uitgebreid beschrijft. Na de val van Java werd opnieuw koers gezet naar Australië, vanwaaruit diverse tochten werden ondernomen. Vervolgens werd besloten de Tabinta als troepentransportschip te gaan gebruiken (bladzijde 129). Hettema beschrijft smakelijk de taferelen aan boord van het opgepakte schip en de conflicten en ontmoetingen met hogere officieren.

Niet veel later hoorde hij dat hij het commando over de Marnix van St. Aldegonde zou krijgen (bladzijde 147) en hiermee voer hij met een convooi onder het Amerikaanse slagschip Arkansas naar Glasgow. Gelegen in een baai kreeg Hettema bezoek van een admiraal (Sir H. Burrough) en enige generaals (waaronder de generaals Eveleigh en Ryder), die hem mededeelden dat er grootscheepse landingen op de agenda stonden. 

Ballons  aan de Franse kustVersperringsbalonLanding Normandie

 

 

 

 

Grootscheepse landingen

Hettema kreeg de opdracht naar Afrika te gaan, waar de eerste landing der Amerikaanse en Engelse troepen plaats zou vinden (bladzijde 159) en beschrijft uitgebreid de samenstelling en bewapening van zijn schip en de samenwerking met de Royal Navy en Merchant Navy. Hij vervolgt met de ontscheping van troepen in Algiers en het verloop van de strijd aldaar. De Marnix was in de periode van december 1942 tot april 1943 gelegen in Liverpool, waar Hettema op 20 januari 1943 door de Koningin  ontvangen werd. Deze ontmoeting, gedurende welke hij de Militaire Willemsorde toegekend kreeg,  beschrijft hij uitgebreid in het boek (bladzijde 193 tot en met 199).

Hettema geeft in het laatste deel van het boek een resumé van de latere krijgsverrichtingen, waaronder de invasies van Sicilië en Normandië, en van het bezoek van vice-admiraal Lord Louis Mountbatten. Dispereert niet is een goed en vlot geschreven boek, gezien vanuit de ogen van een kapitein der koopvaardij die steeds meer betrokken raakt bij de diverse krijgsverrichtingen. Het werk is fraai geïllustreerd en beslist de moeite van het lezen meer dan waard.


 

f t

Login