Ster inactiefSter inactiefSter inactiefSter inactiefSter inactief
 

Van der Stok

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


Bob van der Stok. Oorlogsvlieger van Oranje. De Haan/Unieboek BV. Bussum. 1983. 263 bladzijden.


Bespreking

Inleiding

Na een woord vooraf geschreven door dr. L. de Jong en een voorwoord door Van der Stok zelf begint het verhaal, geschreven in de ik-vorm, op 14 juli 1942, met de instructies die voor die dag werden gegeven aan het RAF-squadron 41. 

Van der Stoks Spitfire V-jager werd die dag door een Focke-Wulf geraakt en hij zelf belandde in Duits krijgsgevangenschap. In de trein, onderweg naar Dulag Luft, leren wij zijn levensgeschiedenis tot dan toe kennen en na aankomst in het kamp maakt hij ons deelgenoot van zijn zoektocht om uit het kamp te kunnen ontsnappen.

Leven in het kamp

Na een week werd Van der Stok op transport gesteld en vervoerd naar Stalag Luft III bij Sagan, in Oost-DuitslanTunnel van der Stokd. Hij verhaalt van de vele mislukte ontsnappingspogingen die hier in het werk werden gesteld door eerdere gevangenen en van zijn werk in geheime afdelingen, die onder meer valse papieren fabriceerden.

Na een aantal incidenten belandde Van der Stok wekenlang in een cel; toen hij na tien weken werd vrijgelaten was de sfeer in de rest van het kamp door mislukkingen en gebrek aan Rode Kruispakketten somber geworden. De situatie herstelde zich echter weer en op 24 maart 1944 wist Van der Stok door middel van een gegraven tunnel uit het kamp te ontsnappen.

De tocht terug

Met de trein reisde hij via Leibzig, Oldenzaal en Hengelo naar Utrecht, waar hij bij een oude krijgsmakker en zijn vroegere hoogleraar Janus Jongbloed aanbelde, die hem doorstuurde naar andere onderduikadressen. Op eigen gelegenheid wist Van der Stolk vervolgens via Maastricht naar België en uiteindelijk naar Gibraltar (Engels gebied) te reizen.

Hij vertelt het verhaal met al zijn toevalligheden, vreemde ontmoetingen en gevaarlijke situaties op droge maar humoristische toon en zijn reis wordt geen moment saai voor de lezer. Vijftig van de manschappen Stokkemansdie gelijktijdig met Van der Stok waren ontsnapt werden later opgepakt en door de Gestapo gefusilleerd, maar dit hoorde Van der Stok pas toen hij de geallieerden had ontmoet.  

 In Engeland

Van der Stok bereikte op 20 mei 1944 als passagier van een DC-3 weer de Engelse bodem. Hier had hij een lang gesprek met prins Berhard over zijn vliegplannen, die door een officier eerder als te riskant werden beoordeeld omdat Van der Stok te veel wist in geval van een krijgsgevangenschap.

Hij werd ingedeeld bij een Engels Spitfire-squadron op Tangmere, van waaruit hij dagelijks vluchten naar Frankrijk maakte en grondaanvallen deed op de frontlijn. In augustus 1944 kreeg Van der Stok een opleiding betreffende de taak van een operationele squadron-commandant en hierna verrichtte hij koeriersvluchten tussen Londen en Parijs in een spitfire.

Einde van de oorlog

Van der Stok werd gepromoveerd tot squadron-leader en vertrok naar Woensdrecht, waar hij het commando kreeg over het Nederlandse spitfire-squadron. Later, aan het einde van de oorlog, werd hij overgeplaatst naar Twente en deed hij een groot aantal vluchten die de opmars van de Canadezen moesten begeleiden.

Na de oorlog werd Van der Stok naar Londen ontboden voor besprekingen, geplaatst op het directoraat om een transitie naar de Nederlandse luchtvaartafdeling voor te bereiden en uiteindelijk benoemd tot hoofd van de luchtmacht in de generale staf van generaal Kruls. Niet lang hierna vervolgde hij zijn studie medicijnen en was later werkzaam als arts.

Dit boek is zeer goed geschreven, leesbaar voor iedereen en herinnert hier en daar aan de oude schelmenroman. Van der Stok is de moeite van het herinneren waard: het boek is tweedehands verkrijgbaar of te lenen in de bibliotheek.


[ Terug ]

 

f t

Login