Ster inactiefSter inactiefSter inactiefSter inactiefSter inactief
 

Check the horizon


Wim Lugtert en Rolf de Winter. Check the horizon. De Koninklijke Luchtmacht en het conflict in voormalig Joegoslavië 1991-1995. SDU Uitgevers, Den Haag. 2001. 634 bladzijden.


Bespreking

Inleiding

Check the horizon begint met een verklarend en vlot geschreven voorwoord van luitenant-generaal D.L. Berlijn, die, wat ons betreft, zelf ook eens wat vaker zijn vaardige pen zou kunnen hanteren Generaal Berlijnten behoeve van het grotere publiek. De daarop volgende inleiding door de auteurs Lutgert en De Winter nodigt, in tegenstelling tot het voorwoord, echter niet uit tot verder lezen vanwege de uitvoerige explicaties over de inhoudskeuze en de hoofdstukkenverdeling; goede wijn behoeft immers geen krans, en de dankbetuiging, die de inleiding van het boek afsluit, behoort achterin omdat name dropping zelden interessant is voor de argeloze lezer.

In het eerste hoofdstuk wordt kort een overzicht van de militaire geschiedenis na de Tweede Wereldoorlog gegeven en gaan de schrijvers vooral in op de consequenties die het einde van de communistische dreiging had voor de taken en organisatie van de luchtmacht;  deze stonden nader omschreven in de Defensienota 1991 en worden uitvoerig besproken in het boek. Een van de nieuwe taken was de inzet bij internationale missies, waarbij op diverse manieren geopereerd zou worden; de intensiteit van de inzet van de verschillende wapens bij deze missies was, naar uit dit hoofdstuk blijkt, soms meer een kwestie van profilatie (!) dan van strategie. De auteurs eindigen dit gedeelte met een uitvoerige bespreking van de diverse gelegenheden waar de luchtmacht ingezet werd en de misgrepen die daarbij soms werden gedaan.

Joegoslavië

In hoofdstuk twee wordt de geschiedenis van Joegoslavië uitvoerig beschreven alsmede de eerste luchtmachtbijdragen ter handhaving van het akkoord van Brioni (Alouettebladzijde 72). We volgen het politieke (EC) gekrakeel rond het zich uitbreidende conflict tot de zending van een vredesmacht (Unprofor) op 21 februari 1992; ondanks al deze al dan niet stille diplomatie en de in het boek beschreven hulpvluchten van de luchtmacht (bladzijde 92) was de oorlog echter niet meer te stoppen.

Het is bepaald intrigerend om in dit deel te lezen hoe politici aller landen zich in velerlei bochten wringen om maar te voorkomen dat er eensgezind en daadkrachtig wordt opgetreden (d.i. met gebruik van gepast geweld) en zich rechtvaardigen door zich te verliezen in allerlei conferenties en besprekingen. In het derde hoofdstuk wordt operatie Sky Monitor besproken, die was bedoeld om toe te zien op het verbod op militair vliegverkeer en waaraan werd deelgenomen door de Nederlandse luchtmacht (december 1992).

De interne consideraties betreffende deze bijdrage bij de luchtmacht worden uitvoerig weergegeven (onder meer bladzijde 104 en 105) en zijn interessant omdat ze een sluier oplichten van de wijze van besluitvorming aldaar en de daarop volgende debacles. We volgen de luchtmacht naar Villafranca (Italië), krijgen een duidelijk overzicht van de oceaan vanBerlijn in vliegtuig (bureaucratische) moeilijkheden aldaar en volgen het verloop van operatie Deny Flight.

Acties van de luchtmacht

Op maandag 12 april 1993 begon deze actie en twee Nederlandse vliegtuigen vlogen die dag als eersten het luchtruim van Bosnië-Herzegovina binnen (bladzijde 144). In hoofdstuk 4 lezen we in extenso over operatie Deny Flight en de rol van Nederland hierin; dat is bepaald geen straf om te lezen, want interessante details worden door de schrijvers niet geschuwd.

Niettegenstaande alle door de bureaucratie toegestane actie escaleerde het Bosnisch-Servische conflict  steeds meer. We lezen in Check the horizon hoe dit beroering veroorzaakte onder de leden van de internationale gemeenschap (bladzijde 211) en over de fricties tussen organisaties die idealiter samen zouden moeten werken, de VN (Unprofor) en de NAVO (bladzijde 217 tot en met 219). Hetgeen resulteerde in een nonbeslissing, namelijk de aanname (augustus 1993) dat een militair ingrijpen in Bosnië-Herzegovina nog niet gewenst was (bladzijde 220).

Bijdrage aan de NAVO-acties

Na een mortieraanval op de markt op Serajevo, waarbij bijna 70 man om het leven kwam (5 februari 1994), leek Ontbijtende internationale gemeenschap te besluiten tot bombardementen op de stellingen buiten deze stad maar ook bij dit "besluit" twijfelde men weer. Net als bij de handhaving van het vliegverbod, zo blijkt uit hoofdstuk 5 van Check the horizon, en door steeds weer geen beslissing te nemen besliste men ook, maar met een andere uitkomst dan men wellicht gewild had.

De voor de luchtmacht soms moedeloos en vooral machteloos makende regelgeving wordt uitgebreid beschreven, evenals de acties die ondanks dat soms wel waren toegestaan; die waren volgens het "swing role concept", de inzet van één jachtvliegtuig voor meerdere taken; daar dit concept uniek was voor de Nederlandse wijze van opereren wordt hier in Check the horizon uitgebreid bij stilgestaan (bladzijde 280 tot en met 284). Op 21 november 1994 nam de luchtmacht deel aan de aanval op het Servische  vliegveld Udbina (Kroatië), waarbij de overall mission commander een Nederlandse officier-vlieger was (bladzijde 301) en dit wapenfeit wordt levendig beschreven.  

Regels, regels, regels

In het laatste gedeelte van Check the horizon wordt aandacht besteed aan alle overige werkzaamheden en bijdragen van de Koninklijke Luchtmacht, bijvoorbeeld ter ondersteuning van de grondtroepen (bladzijde 331 tot en met 336). We leven in deze bladzijden onder meer mee met het leven en welzijn van de luchtmachtofficier die werkzaam is in de loopgraven (bladzijde 356). Naarmate het boek vordert krijgen wij steeds meer bewondering voor de luchtmacht omdat zij ondanks, niet dankzij, alle regels toch nog vooruitgang weet te boeken.

De val van Srebrenica wordt toegelicht en ook de procedure die bij de aanvraag van luchtsteun gevolgd diende te worden (bladzijde 398). Het  is weer die in de loop van het boek steeds duidelijker wordende en waanzinnig makende bureaucratie die ervoor lijkt te zorgen dat vrijwel geen operatie ongeschonden daaruit te voorschijn komt.  Tijdens Operation Deliberate Force (bladzijde 433)  wist de luchtmacht echter ondanks dat toch nog een substantiële bijdrage te leveren.

Geleerde lessen

Gezien het voorgaande leek ons duidelijk wat althans één der geleerde lessen zou moeten zijn. Wij zouden bijna zeggen dat tijdens een werkelijk grote en ons land bedreigende oorlog het maar gelukkig is dat de bureaucratie dan vaak grotendeels is uitgeschakeld en er direct gehandeld moet worden.  

In Check the horizon kunt u de werkelijk geleerde lessen in extenso lezen (bladzijde 471 tot en met 496) maar of ze in de praktijk worden gebracht, wij vragen het ons af! Check the horizon is een goed geschreven en toegankelijk boek met veel mooie foto's. Wij raden het lezen ervan iedereen aan die hart heeft voor de verdedigers van ons land, in dit geval de luchtmacht.


U kunt meer informatie over Villa Franca hier vinden.


[ Terug ]

f t

Login