Gebruikerswaardering: 4 / 5

Ster actiefSter actiefSter actiefSter actiefSter inactief
 

Militaire colonne


"In gesprekken met de leraar en met de schooldirectie bleek dat men zich niet aangesproken voelde en het niet nodig vond om te rectificeren." Gerard van der Lee


Inleiding

Op een avond in mei 1979 vertelde Ria, mijn echtgenote, mij, dat Mieke, onze dochter, haar die dag vragen had gesteld over mij en mijn tijd in Indonesië.
"Was Papa vrijwillig naar Indonesië gegaan?" "Had Papa ook oorlogsmisdaden begaan zoals de S.S. in de Holocaust?"

Het bleek dat op haar Havo de geschiedenisleraar de geschiedenis van N.O.I./ Indonesië behandelde van ongeveer 1492 tot heden. Daarvan was de periode 1945 - 1950 natuurlijk een belangrijk onderdeel. Bij navraag bleek, dat de leerstof werd aangeboden in de vorm van een door twee leerkrachten geschreven stencil van bijna 40 bladzijden plus mondelinge lessen.

Dit stencil was voor mij aanleiding tot een schriftelijke reactie aan de betreffende leraar, die ik hieronder herhaal. Het was het begin van een strijd die ruim anderhalf jaar zou duren.

Brief van 27 mei 1979

Geachte Heer W. Mijn dochter Mieke heeft in de "Hemelvaartvakantie" enkele dagen moeten studeren op een proefwerk geschiedenis over Indonesië, voor maandag 28 mei.  Tot U wil ik mCOLLECTIE TROPENMUSEUM 'Militairen laden een vrachtwagen bij het 'Genie Veldpark' tijdens de eerste politionele actie' TMnr 10029133ij richten over het inhoudelijk zeer tendentieuze en onware van het door U gegeven "Onderricht" over Indonesië. Op een gegeven moment deze week vroeg Mieke heel schuchter aan mijn vrouw: "Hoe kan het nou, dat Papa destijds vrijwillig als officier naar Indonesië is gegaan?"

Zij vreesde in mij en de 200.000 andere Nederlandse militairen, die destijds, hetzij vrijwillig, hetzij dienstplichtig, na vijf jaren bezetting, op verzoek van, c.q. in opdracht van een democratische regering (die hadden nota bene stuk voor stuk in concentratiekampen gezeten) naar Indonesië zijn gegaan, net zulke mensen te moeten zien als de soldaten, die zij kent uit de "Holocaust"en de Vietnam beelden op de televisie.

Beschuldiging van oorlogsmisdaden

Ik ben toen de teksten en de dictaten, die Mieke voor haar proefwerk moest leren, gaan lezen. Deze zijn op een schandalige wijze eenzijdig, onjuist en onvolledig. Schandalig omdat er een dergelijk verdraaid beeld van de werkelijkheid wordt gegeven dat bij de kinderen een beeld wordt gevormd zoals hierboven door mij beschreven. Gelukkig is Mieke zo open, dat zij een vraag stelt. Hoeveel kinderen zullen dat niet doen? Beseft u niet, wat u met uw tendentieuze informatie kunt aanrichten?

Ik kan en wil in deze brief niet en detail ingaan op de meer dan 40 bladzijden tekst, maar meer in het algemeen vind ik, dat U de leerlingen een mengelmoes opdient van gebeurtenissen in de "Archipel" van de perioden 1595 - 1900; 1900 - 1940; 1940 - 1949; van de wereldpolitiek en de binnenlandse politiek en een stuk sociale visie waaroverheen U dan van het begin tot het eind de saus giet van Koloniale uitbuiting en onderdrukking voor wat het Nederlandse aandeel betreft.

De andere zijde

De andere zijde wordt geschilderd als een groep verdrukte helden, die als één en gesteund door de hele bevolking streed voor de COLLECTIE TROPENMUSEUM Aanleg van een baileybrug door de genie tijdens de eerste politionele actie TMnr 10029183vrijheid en het welzijn van het volk en voor de democratie!

Van alles wat er op militair gebied is gebeurd, wordt alléén en dan wèl uitgebreid verhaald over de "zuivering" op Celebes, door de speciale en uit inlandse militairen bestaande KNIL-eenheid van kapitein Westerling. (dit laatste stuk informatie wordt dan opeens niet gegeven!)

Ooggetuige

  • Ik had gevangen gezeten in Duitsland in 1944 en 1945.
  • Ik werd opgeroepen voor militaire dienst in 1947.
  • Ik ben na mijn officiersopleiding in 1948 vrijwillig naar Indonesië gegaan en was daar tweede luitenant - pelotonscommandant bij de huzaren (pantserwagens) tot eind 1950.
  • Ik ben op West en Oost Java geweest en op Madoera.
  • Ik was er tijdens de tweede politionele actie en daarna.
  • Ik heb gevochten tegen Nasoetion en Soeharto met hun mobile brigade. Bij een van de acties hebben wij hun hoofdkwartier bezet, waarbij 30 personen van het inlands (Binnenlands) bestuur van het district Madioen, die daar gevangen werden gehouden, bevrijd werden.
  • Ik heb de besprekingen met hen bijgewoond, waarbij zij zich bereid toonden zich met hun brigade (het best geleide en georganiseerde onderdeel van de TNI) aan te sluiten bij de deelstaat "Oost".
  • Ik heb gevochten tegen de troepen van kolonel Warou en de besprekingen met hem bijgewoond over de cease fire en de gang van zaken rondom 19 december '49.
  • Warou zal U misschien onbekend zijn. Hij was later een militair leider bij een separatistische beweging van de buitengewesten tegen Soekarno. Deze afscheiding werd spoedig militair teniet gedaan en Warou berecht en terecht gesteld.
  • Ik heb de Nederlandse officieren gesproken, die Soekarno en Hatta bewaakt hebben tijdens hun gevangenschap en begeleid toen zij door de interventie van de V.S. - Veiligheidsraad weer teruggebracht moesten worden naar het vrijgegeven Djokjakarta
  • Ik heb ook kapitein Westerling ontmoet en zijn speciale eenheid meegemaakt bij een actie op Oost Java.
  • Vele malen heb ik de commissie van goede diensten begeleid en met hen gediscussieerd over de situatie.

Elke vorm van oorlog is verschrikkelijk, maar hier is van de zijde van de Nederlandse militairen toch steeds terughoudendheid betracht en getracht de non-combattanten zoveel mogelijk te sparen. Zo luidden ook de orders.

Men moet beide zijden horen

In Holland waren wij opgeleid om ons te verdedigen tegen aanvallen met klewang en speer! Maar in de periode dat ik in Indonesië was maakte de tegenstander alleen gebruik van de modernste automatische wapens, aangevuld met allerlei vormen van mijnen en trekbommen. In het veld zagen wij ons steeds geplaatst tegenover een veelvoud aan man- en vuurkracht. Desondanks maakte het Nederlandse leger geen gebruik van artillerie (die stond in loodsen in Soerabaja en Batavia) of lucOp de brommerhtbombardementen, maar er werd alleen gebruik gemaakt van lichte wapens, daarbij het gevaar voor de burgerbevolking bewust zo laag mogelijk houdend. Het was de inzet van de Nederlandse militair die ons het overwicht gaf.

Het is beslist onjuist, dat de meerderheid van de bevolking Soekarno en zijn mensen steunde! - Men vroeg bescherming bij ons tegen de rovende en moordende bendes van de TNI. Onze pelotonsverplegers verzorgden de dessa-bewoners bij vele, lichtere medische kwalen, gingen ongewapend op bezoek en hielpen soms bij bevallingen. Zij waren bij gebrek aan voldoende medische verzorging vaak: "Toean dokter" . . . De bewoners, "Die ons zo haatten!"?? Na de tweede politionele actie gingen er dagelijks grote konvooien (naar Madioen 100 vrachtauto's per dag, die wij moesten verdedigen tegen aanvallen van de TNI) naar de nieuwe gebieden en werd de bevolking in een recordtijd weer voorzien van voldoende voedsel en kleding. De hygiëne, de irrigatie en de economie werden hersteld.

Wat weet u daarvan? U die daar nooit bent geweest?

Na de gedwongen teruggave van Djokja en de vrijlating van Soekarno werd er door de TNI een waar schrikbewind uitgeoefend op dit binnenlands bestuur en de bevolking. Waarom zegt u ook niets over de vele concentratiekampen, waar vele Nederlandse en andere vrouwen en kinderen nog heel lanCOLLECTIE TROPENMUSEUM Nederlandse militairen rondom een gewonde collega tijdens of rond de eerste politionele actie TMnr 10029197g na 1945 gevangen gehouden werden en waaruit zij door militair ingrijpen bevrijd moesten worden. Weet U, dat in die periode een colonne van vrachtwagens met bevrijde vrouwen en kinderen in de straten van Soerabaja werd aangevallen en enkele wagens met allen er op de lucht in gevlogen zijn?

In 1949 nog was ik bij een actie waarbij zo'n kamp met meest vrouwen en kinderen werd bevrijd. Dit was op de grens van Midden en Oost Java. Wat weet U van de verhoudingen binnen de bevolking van de archipel, van de mening van de intelligentsia? Van de behandeling na 1949 van diegenen die hun taak waren blijven vervullen in alle perioden, vóór 1942, tijdens de Jappentijd en de Republiek en na de terugkomst van de Nederlanders? Zij werden afgezet en vervolgd.

Verval en terreur

De doktoren, die op hun post bleven en beide partijen hielpen, afgezet! De medische zorg van zo'n district werd aan het lot overgelaten. Dat was de reden van het grote verval na 1949. Wanbeheer, terreur en vervolging van de intelligentsia, die voor het grootste deel niet achter Soekarno stond (velen wel achter de vrijheid, maar dan op andere wijze!).

Destijds oordeelde een democratische Nederlandse regering (stuk voor stuk slachtoffers geweest van de Duitse onderdrukking) naar beste weten in het belang van alle betrokkenen. Ondanks dat zijn er misschien fouten gemaakt. Men heeft de invloed van de mondiale verhoudingen misschien onderschat, of gemeend in het belang van de betrokkenen er zo lang mogelijk weerstand aan te moeten bieden. Men heeft de grote omwentelingen in de verhoudingen tussen de koloniën van voor 1940 en de Westerse landen niet (kunnen) voorzien. India en Indonesië liepen voorop.

Op de dank van het vaderland kan je lang wachten

De regering stuurde haar troepen voor het herstel van orde en recht om dan te kunnen werken aan een toekomstige status. Was het zo gegaan, velen was veel leed bespaard gebleven. 200.000 jonge NederlanCOLLECTIE TROPENMUSEUM Militaire kolonne tijdens de eerste politionele actie TMnr 10029178ders gingen en ik ben trots op hen èn op de wijze waarop zij in de gegeven omstandigheden hun taak uitvoerden (De enkele ongunstige uitzondering mag de overige 99,9% niet bekladden). Hun inzet, hun moed als het er om ging mensen te beschermen, te bevrijden, te helpen heeft velen van hen het leven gekost, het heeft vele gezinnen veel verdriet gebracht. Jaren lang.

In Nederland kennen wij het: "Op de dank van het vaderland kun je lang wachten." Neen, beklad kun je worden door degenen, die er niets van kunnen en/of willen weten. Wij raken in Nederland veel te veel gewend aan dergelijke tendentieuze, eenzijdige, als voorlichting gecamoufleerde propaganda. Wij halen er te veel onze schouders voor op. In dit geval zwijg ik niet. Er gingen er te veel en die zich niet meer kunnen verdedigen. Ik heb er te veel van hen persoonlijk gekend! Ik laat hen niet door U in Uw valse daglicht stellen. Ik eis daarom van U en de schoolleiding een rectificatie aan de leerlingen. Wanneer dit niet op reële wijze gebeurt, overweeg ik contact te zoeken met alle ouders van leerlingen, die die periode allen iets meer direct meegemaakt hebben dan U.

Hoogachtend,

Gerard van der Lee

27 mei 1979

Zie ook: Van der Lee's bespreking van het werk "Ontsporing van geweld"


[ Terug ]

 

f t

Login