Afdrukken
Ster inactiefSter inactiefSter inactiefSter inactiefSter inactief
 

intens Slechte Nederlanders


Inleiding

Presentatie is wezenlijk indien men iets, een boodschap, geselecteerde informatie of simpelweg een gevoel of emotie wil overbrengen. Is de missie een bepaald persoon als een schoft weer te geven dan is het zaak de man bij voorkeur met een van bloed druipend mes te projecteren, eerder dan als liefhebbend echtgenoot en vader.

Een andere manier is om de spot te drijven met eerlijke motieven die een persoon dreven of deze te verdraaiien of kantelen. Dat kan door op semi-wetenschappelijke wijze te verklaren dat generaal X tot handelen werd gedreven uit zucht totat is het belangrijkste zelfprofilering of door te suggereren dat hij geestelijk niet helemaal gezond meer was. Terwijl de man oorspronkelijk wellicht tot zijn daden werd aangezet uit een eerlijke behoefte om een einde aan een bepaalde ongewenste situatie te maken.

Omgekeerd projecteren is ook niet moeilijk: een schoft, die uitsluitend verachtelijke handelingen verrichtte, kan op het voetstuk der heldenstatus geheven worden door iedere, op zich afkeurenswaardige, beweging toe te schrijven aan nobele motieven. Een landverrader wordt dan geprojecteerd als de verzetsstrijder voor een onderdrukt volk, zoals bij Poncke Princen is gebeurd.

Het oorspronkelijke motief, geen zin om naar bevelen te luisteren, wordt gekanteld: de man handelt nu uit eerlijke verontwaardiging over de situatie van onderdrukte en vertrapte mensen. Nog weer een andere manier om iemand er onder te krijgen is geen woord aan diens daden te besteden en die als het ware als te onbelangrijk te negeren. Verdraaide of creatief gebruikte woorden en voorgeselecteerde beelden zijn machtiger en gevaarlijker dan daden en wapens. Zij kunnen een "waarheid" creëren die ver bezijden de oorspronkelijke werkelijkheid ligt.

Voorbeelden van projectie op Bronbeek

Op Bronbeek zijn interessante voorbeelden van projectie te vinden. Wij zullen er hier een aantal aanstippen.

Algemeen wordt erkend dat tijdens de bezetting van Nederlands-Indië door Japan de militaire politie van de Japanners, de Kempeitai, een zeer kwalijke rol speelde bij het op gruwelijke wijze martelen en zonder enige vorm van proces vermoorden Gered door de Kempeitaivan (krijgs)gevangenen. Indien men dit beeld wil ontkrachten dan is de beste methode een uitzondering op dit gedrag (martelen en moorden) te zoeken en deze handeling voor te doen komen alsof dit de gebruikelijke gang van zaken was.

Omdat de Kempeitai (maar duidelijk wordt dit overigens in de tekst, zie afbeelding, niet),  in afwijking van het gebruikelijk11951769 1685060258391274 2797599083485719989 ne handelen, een persoon niet direct vermoordde wordt gesteld dat zij in het algemeen levensreddend optrad.

Een andere manier die op Bronbeek frequent gevolgd wordt is zogenaamd objectief een verzameling van objecten (overigens ook zonder enige toelichting) te plaatsen en daarbij een afwijzende tekst op de muur te projecteren. Een voorbeeld hiervan is te vinden bij de vitrine met voorwerpen over de Java-oorlog (1825-1830): dit gebeurt zonder nadere explicatie van welke persoon de tekst afkomstig is en de context:

"Zult gij nog langer ons vertrappen, uw hart vereelten, door het geld, en doof voor de eis van recht en rede, de zachtheid tergen met geweld" ("De laatste dag der Hollanders op Java").  Deze woorden werden echter pas in 1872 geschreven door S.E.W. Roorda van Eysinga, niet geheel onomstreden. Er is geen enkele toelichting te vinden over wie deze man, een van de voormannen der socialistische arbeidersbeweging en door de gouverneur-generaal uit Indië verwijderd, was.

Suggestieve plaatsing van objecten

Mevrouw Spoor Dijkema, echtgenote van generaal Simon Spoor, schonk Bronbeek het uniform en de decoraties van haar echtgenoot. Over generaal Spoor isHier rust generaal Spoor veel te vertellen. De mogelijkheid dit te doen is aanwezig. Elders besteedt Bronbeek de ruimte aan de muur om in extenso teksten en beelden te projecteren ten einde meer te vertellen over onderwerpen die haar zo na aan het hart liggen, zoals de overdracht van de soevereiniteit in 1949.

Spoor bevindt zich hier echter niet onder. Geen woord over de toch op zijn zachtst gezegd veelzijdige loopbaan van deze generaal. Rondom het uniform en de decoraties zijn Indonesische spotprenten en buitgemaakte pamfletten oDjokajaverlamminpgesteld,  die de draak steken met Spoor en diens militair -en persoonlijk handelen.  

Zo wordt in de getoonde spotprenten onder meer gezegd: "Hier rust generaal Spoor. De dapperste held van de Terror in Indonesia, op zijn zacht bed in Batavia aan hart (Djokja) verlamming," "Zondag 11.00 uur overleden op 25/26-5-49 Si Spoor. Is reeds begraven mijn waarde vriend. Andjing Nica doen niets en zijn tot pap geslagen. En voor Indonesië is dit een opluchting" en "Spoor, de agent van de communist en ondernemer is heengegaan.  Lijdt hij aan hartverlamming of aan Djokja-verlamming?"

Geen of suggestieve toelichting geven

Het niet kunnen negeren van objecten dus deze bagataliseren door er geen verklarend bordje bij te zetten, een kleine moeite, is te vinden bij de schilderZuiveringsactiesijen van generaal-majoor J.C.J. Smits en luitenant-generaal K. van der Heijden, respectievelijk de eerste en tweede commandant van Bronbeek en beiden ridder Militaire Willemsorde, achtereenvolgens derde en tweede klasse. Min of meer gedwongen het object te plaatsen maar daarom met opzet geen toelichting geven en opstellen in een donkere gang is ook een werkwijze,  die Bronbeek bij de opstelling van de Kokkelinkvlag gevolgd heeft. 

Indien men er niet onderuit komt om de naam van de voormalige eigenaar van een pronkstuk te noemen dan zijn er nog andere mogelijkheden. Een daarvan  is een zeer suggestieve tekst, waardoor zelfs een der meest geVan Heutsz gespiegelddecoreerde militairen de indruk wekt louter door futiliteiten in het bezit van zijn medailles te zijn gekomen.

Deze techniek werd toegepast bij de kist van ridder Militaire Willemsorde, Bronzen Leeuw en Medal Bronze Star Tivadar Emile Spier. Het verklarend bordje suggereert dat Spier zijn decoraties verkreeg door met zijn bende ongeorganiseerde vrijwilligers het vertrouwen van de bevolking te winnen door medicijnen uit te delen. Over de jarenlange strijd die Spier voor Recht en Veiligheid streed en zijn moedige acties op Korea wordt als het graf gezwegen.

Als een naam van een indertijd zeer bekend militair in de vergetelheid is gezakt worden de zaken gemakkelijker. In dat geval kan men pretenderen de naam niet te kennen en ontkennen dat deze persoon ooit van enige belang is geweest. Deze techniek is succesvol toegepast in het geval van luitenant-generaal, commandant KNIL, G.J. Berenschot. Een schilderij en zijn decoraties werden botweg geweigerd, zodat er geen aandacht aan hem besteed behoefde te worden. Een andere optie is belangrijke zaken weg te stoppen in het depot en als zijnde onbelangrijk niet langer te exposeren.

Selectief gebruik van negatieve foto´s en achtergrondafbeeldingen

Indien men een louter positief beeld wil schetsen van de revolutionairen en uitsluitend negatief wil zijn over het Koninklijk Nederlands-Indisch leger Atjehoorlog lijkenen de koloniale oorlogen die dit leger voerde dan is het gebruiken of weglaten van negatieve foto´s een beproefde methode. Teneinde nog wat vervelende sentimenten aan de Atjeh-oorlog toe te voegen is het dus handig een foto met daarop daders en slachtoffers pontifiaal te positioneren.

Als de sympathie, zoals eerder gezegd, bij de Revolutionairen en de Japänse overheerintens Slechte Nederlandersser ligt, dan is de zaak eenvoudig, simpelweg geen foto's van de slachtoffers uit deze tijd plaatsen. In het uiterste geval zijn foto's te manipuleren; door ze gespiegeld en niet opgepoetst, dus donker en vaal,  op te stellen kan een extra negatieve dimensie worden verkregen.

Als laatste wijzen wij op de mogelijkheid op subtiele wijze een negatief beeld te geven door de personenen die naar beneden gehaald dienen te worden op karikaturale wijze weer te geven. Deze werkwijze is eveneens, en wel op diverse plaatsen, op Bronbeek te vinden. U kunt treffende voorbeelden  hiervan vinden in de zaal die gewijd is aan de Verenigd Oost-Indische Compagnie.  

Tot slot

Een laatste op Bronbeek beproefde methode wilden wij u niet onthouden: indien u uw minachting duidelijk wilt laten blijken voor een bepaalde periode uit de door u verfoeide koloniale geschiedenis dan laat u de vitrinekasten, gewijd aan deze periode,  gewoon leeg of vult ze met een enkel bordje. Op de verklarende borden, indien strikt noodzakelijk, gebruikt u enkel voornamen, zodat niemand meer enig idee heeft welke persoon bedoeld wordt.

Zo bezien kunnen woorden en beelden machtiger zijn dan welke daden ooit kunnen evenaren. Leeg is het leven dat slechts op valse veronderstellingen is gebouwd.

Cprmelsi jkljklege vitrine